22 februari 2026 – Maison Drappier is veel dank verschuldigd aan de Benedictijnen, die als eersten de drank produceerden die we vandaag de dag kennen als champagne. Of, meer specifiek, ze zijn veel dank verschuldigd aan één bepaalde Benedictijn, Dom Perignon’, legt Emily Stimpson Chapman uit in Sacred Wine. Foto: met dank aan Masion Drappier en Marian Press.
Solène Tadié Boeken 22 februari 2026
De katholieke schrijfster Emily Stimpson Chapman biedt een persoonlijk kijkje in de kleurrijke wereld van kloosterwijn en reist langs kloosters in Italië, Frankrijk en Spanje als vensters op het spirituele en culturele erfgoed van Europa.
Wijn is een van de weinige domeinen waarin de katholieke beschaving nog steeds op een tastbare manier tot uiting komt. In heel Europa blijven wijngaarden die voor het eerst door monniken werden aangeplant vruchten afwerpen, vaak bij kloosters die na periodes van onrust nieuw leven zijn ingeblazen. De flessen rijpen vandaag de dag in kelders die door eeuwen van kloosterleven zijn gevormd, met de namen van heiligen nog steeds op de etiketten, waardoor de hedendaagse wijncultuur verbonden blijft met een christelijk wereldbeeld dat ooit alle aspecten van het dagelijks leven structureerde, van werk tot aardse geneugten.
Religieuzen verzorgen de wijngaard van de Abbaye Sainte-Madeleine du Barroux. Foto: Remi Fretille, Odile Pascal en Christopher Chevallier (met dank aan Marian Press).
Deze herinnering vormt de kern van het boek Sacred Wine: The Holy History and Heritage of Catholic Vintners (Marian Press), Emily Stimpson Chapmans beschouwing over de rol van de Kerk in de vorming van de Europese wijnbouw. Het boek ontvouwt zich via 12 kloosters, elk de basis voor een verhaal waarin de meest schitterende en turbulente hoofdstukken van de afgelopen eeuwen worden verteld: van ridderlijkheid tot revoluties, van secularisatie tot vernieuwing:
Castello di Magione. Foto: met dank aan Marian Press en Adrian Michael (onder een CC-By-3.0-licentie).
De 14e-eeuwse kloosterruïnes van Les Cordeliers staan op de Werelderfgoedlijst van UNESCO”, legt het boek uit. Foto: met dank aan Les Cordeliers en Marian Press.
De reisroute is bewust Europees, met de nadruk op Italië, Frankrijk en Spanje, waar een groot deel van de klassieke monastieke wijntraditie is ontstaan. Hoewel hun iconografie tot mijmeringen uitnodigt, worden deze huizen niet behandeld als pittoreske bestemmingen, maar als levende getuigenissen waardoor het spirituele en culturele drama van Europa kan worden gelezen.
Abbaye de Lérins. Foto: met dank aan Abbaye de Lérins en Marian Press.
De reis begint bij de abdij van Lérins, voor de kust van Cannes in Zuid-Frankrijk. Volgens de overlevering gaat de wijnbouw daar terug tot het einde van de vierde eeuw, tot het tijdperk van de kluizenaar St. Honorat, die zich vestigde op het eiland dat nu zijn naam draagt. Een bewijs dat wat in latere eeuwen als uitzonderlijk zou worden beschouwd, in het christelijke Europa de natuurlijkste bezigheid was.
Chapman laat vervolgens zien hoe de betekenis van wijn veranderde van de eenvoudige vreugde in de Psalmen naar de werkelijke aanwezigheid in de eucharistie en hoe kloostergemeenschappen hebben bijgedragen aan de vorming van de architectuur van de Europese wijncultuur.
Novacella-abdij. Foto: met dank aan Novacella-abdij en Marian Press.
Van zegening tot aanwezigheid
In Chapmans verhaal merken we eerst dat landschappen, etiketten en smaak slechts het zichtbare oppervlak zijn van een diepere spirituele realiteit die hen leven geeft.
Ze benadrukt dat wijn in de eerste plaats een teken is en pas daarna een product. Het “getuigt van Gods liefde”, schrijft ze in haar boek. Een God die wilde dat zijn kinderen “vreugde, gelach en vrede” zouden kennen. In het Oude Testament ‘verheugt’ wijn het hart. In het Nieuwe Testament wordt het iets onmetelijk veel meer. In de mis wordt elke druppel getransfigureerd: het wordt niet alleen een teken van zegen, maar de zegen zelf, Lichaam, Bloed, Ziel en Goddelijkheid.
Vandaar haar bewering dat “het teken het betekende wordt. Het symbool wordt werkelijkheid.“ Het vermogen van wijn om dit te doen is volgens haar geen toeval; het is hoe God wijn vanaf het begin bedoeld heeft. Om die reden ”hangt er iets heiligs rond elke druif en elk glas”, een hint naar een grotere transformatie die nog moet komen.
Koninklijke abdij van Santa Maria de Poblet Foto: met dank aan de Koninklijke abdij van Santa Maria de Poblet en Marian Press.
Wijn wordt zo een van de sterkste metaforen voor het menselijk leven. Het is “een beetje zoals wij – gemaakt voor meer”, geperst door verdriet, rijpend op verborgen plaatsen, veranderend met de leeftijd, en bovenal “voorbestemd voor glorie”.
Chateau Clos de Vougeot. Foto: Serge Chapuy; met dank aan Marian Press
Chapman stelt deze katholieke gevoeligheid tegenover een zekere protestantse argwaan ten opzichte van alcohol, die wijn vaak afwijst vanwege het risico op misbruik. Katholieken daarentegen beschouwen wijn als ‘een geschenk om te koesteren, niet als een kwaad om te vrezen’. Deze passage is ook een actuele reflectie in een tijdperk van verwarring over alcohol, waarin veel jongeren wijn mijden omdat het ongezond is of, aan het andere uiterste, alleen alcohol drinken om hun rusteloosheid te verdoven.
‘Laten we de Heer zegenen!’ Foto: met dank aan Marian Press
Monniken als vernieuwers, rentmeesters en beschavingbrengers
Vanuit deze sacramentele visie op wijn onderzoekt Chapman de gemeenschappen die deze visie in praktijk brachten, waaronder de iconische benedictijnenabdij van Monte Oliveto Maggiore in Toscane, waar het met fresco’s versierde klooster uit de renaissance naast werkende wijngaarden staat en waar het kloosterleven, gastvrijheid en wijnbereiding nog steeds één geheel vormen. De locatie werd door National Geographic ook opgenomen in de lijst van ’s werelds 25 beste plekken om te bezoeken.
Een monnik houdt toezicht op de wijnproductie in Monte Oliveto Maggiore. Foto: met dank aan Abbazia di Monte Oliveto Maggiore en Francesco Giorni en Stacey Box en Marian Press.
De 12 beschreven kloosters vertegenwoordigen in die zin de drijvende krachten achter culturele vorming. Ze laten zien hoe monniken en nonnen de buitengewone kennis ontwikkelden die kloosters tot de ultieme broedplaatsen van uitmuntendheid maakte. Ze vergeleken bodems, testten druiven, verfijnden persen en perfectioneerden vaten en kurken. Ze gaven kennis door aan andere kloosters en volgende generaties, gebruikmakend van de tijd die het religieuze leven hen op unieke wijze bood.
Het resultaat was niets minder dan een revolutie in de wijnbouw. Châteauneuf-du-Pape, Chablis, Champagne, Chenin Blanc, Clos de Vougeot – enkele van de grootste wijnen in de geschiedenis, samen met beslissende technische vooruitgang – danken hun oorsprong aan katholieke religieuze gemeenschappen. Het patroon stak zelfs de Atlantische Oceaan over, aangezien de eerste wijngaarden in Amerika werden aangeplant door missionarissen, met als bekendste voorbeeld St. Junípero Serra in Californië.
Dom Pérignon is vernoemd naar een benedictijnse monnik. Foto: met dank aan Masion Drappier en Marian Press.
Toch vermijdt Chapman gemakkelijke romantiek door elk klooster te plaatsen in de context van de dramatische Europese geschiedenis: ridderlijkheid en kruistochten, koninklijke bescherming en confiscaties, revolutie en secularisatie – krachten die het kloosterleven zowel in gevaar konden brengen als in stand konden houden. Sommige wijnhuizen werden onderdrukt, andere werden hersteld. Belangrijke wijngaarden gingen verloren en werden vervolgens opnieuw aangeplant, waarbij gebruik werd gemaakt van technieken die de tand des tijds hadden doorstaan.
“Ruïnes van het kartuizerklooster en de kartuizerklooster van Santa Maria de Escaladei in Scala Dei, nu een Catalaans historisch monument”, aldus het boek. Foto: met dank aan Cellars de Scala Dei en Marian Press.
Dit is duidelijk te zien bij Cellars de Scala Dei in Tarragona, Spanje: na de confiscaties van Mendizábal in 1835 – toen de Spaanse staat kloosters ontbond en hun land in beslag nam – hielden vijf lekenfamilies de wijngaarden van Priorat in stand door de oude kartuizerpercelen nieuw leven in te blazen; in 1974 verhuisde Cellars de Scala Dei terug naar de voormalige kloosterstallen om de historische klei- en leisteenwijngaarden te bewerken.
Op al deze locaties belonen de bodem en het klimaat geduld en trouw. Het snoeien en oogsten weerspiegelen het ritme van gebed en liturgie. De auteur laat herhaaldelijk zien dat wijn altijd tegelijkertijd bestemd was voor het altaar en voor gastvrijheid. Het was nooit louter een privé-luxe, maar een geschenk bedoeld voor aanbidding en gemeenschap.
Met elk glas dat wordt ingeschonken, zo suggereert Chapman, proeven we niet alleen de geschiedenis, maar nemen we er ook deel aan. De wijn die we beschouwen, ruiken en proeven getuigt van het werk dat Christus in ons doet: “voor ons zorgen, ons cultiveren, ons transformeren, ons dag na dag laten rijpen, vaak onmerkbaar.” Elke wijngaard draagt, net als elke ziel, een belofte in zich: dat wat met geduld wordt verzorgd, uiteindelijk vruchten kan afwerpen voor de glorie.
Solène Tadié Solène Tadié is de Europese correspondent voor de National Catholic Register. Ze is Frans-Zwitsers en groeide op in Parijs. Na haar afstuderen aan de Universiteit Roma III met een diploma in journalistiek, begon ze voor Aleteia te schrijven over Rome en het Vaticaan. In 2015 trad ze in dienst bij L’Osservatore Romano, waar ze achtereenvolgens werkte voor de Franse afdeling en de culturele pagina’s van het Italiaanse dagblad. Ze heeft ook samengewerkt met verschillende Franstalige katholieke mediaorganisaties. Solène heeft een bachelordiploma in filosofie van de Pauselijke Universiteit van Sint-Thomas van Aquino en heeft onlangs het boek Defending the Free Market: The Moral Case for a Free Economy van pater Robert Sirico van het Acton Institute in het Frans vertaald (voor Editions Salvator).
Bron: https://www.ncregister.com/features/sacred-wine-how-monks-built-europe-s-wine-culture dd 15 februari 2026.
Vertaling: EWTN Lage Landen (HR)
Gerelateerd
