17 november 2026 – Foto: Daniel Ibáñez/EWTN News |
EWTN News |
Tijdens zijn eerste reis naar Latijns-Amerika als paus verkondigde Leo XIV drie verschillende boodschappen voor drie verschillende werkelijkheden.
In Uruguay riep hij op tot het ontwaken van een geloof dat in slaap lijkt te zijn gevallen; in Argentinië pleitte hij voor verzoening en dialoog om de democratie te versterken; en in Peru keerde hij terug naar de wortels van zijn eigen verhaal om de Kerk eraan te herinneren dat zij degenen die aan de rand van de samenleving leven niet mag vergeten.
Zijn eerste halte was Uruguay. Twaalf dagen geleden kwam hij aan in een land dat in 38 jaar geen pauselijk bezoek had ontvangen. De heilige Johannes Paulus II reisde er in 1987 naartoe en keerde in 1988 terug.
Uruguay wordt vaak omschreven als het meest geseculariseerde land van Latijns-Amerika. Van de ongeveer 3,5 miljoen inwoners identificeert circa 33% zich als katholiek. Met andere woorden: slechts 1 op de 3 Uruguayanen is katholiek.
Het zal enkele weken duren voordat de impact van het bezoek van de Heilige Vader kan worden ingeschat. Toch lijkt het onmiskenbaar dat zijn boodschap een diepe indruk op het land heeft achtergelaten.
Maria ‘is hier gebleven’
Leo XIV koos ervoor om afscheid te nemen van Uruguay aan de zijde van degene die de geschiedenis van het land vanaf het allereerste begin heeft begeleid. Voor het beeld van Onze-Lieve-Vrouw van de Drieëndertig, patrones van het land, vierde hij op 8 november zijn laatste grote bijeenkomst op Uruguayaanse bodem. Daarbij bracht hij opnieuw een van de uitdagingen ter sprake die tijdens zijn bezoek steeds terugkeerden: hoe het geloof door te geven in een samenleving waarin velen ervan zijn afgedwaald.
De locatie was niet toevallig gekozen. Het kleine Mariabeeld is verbonden met een van de bepalende momenten in de Uruguayaanse geschiedenis. In 1825 richtten ook degenen die voor de vrijheid van het land vochten zich tot Maria en stelden zij het begin van hun onderneming onder haar bescherming. “Ook de geschiedenis van volkeren kan niet volledig worden begrepen zonder verwijzing naar God,” herinnerde de paus eraan.
Sindsdien zijn generaties veranderd, zijn de omstandigheden veranderd en is ook “de verhouding van veel Uruguayanen tot het geloof” veranderd, zei hij. Toch “is Maria hier gebleven”.
De vrouwen die het geloof bewaarden
De paus wilde vooral stilstaan bij degenen die dat geloof van generatie op generatie hebben doorgegeven: “Terwijl Maria de geschiedenis van dit volk begeleidde, hebben tegelijkertijd in zoveel gezinnen andere vrouwen het geloof bewaard en aan hun kinderen doorgegeven.”
Hij sprak over moeders die hun kinderen de eerste gebeden leerden, hen lieten dopen en hen voorbereidden op het ontvangen van de sacramenten.
Ook sprak hij over grootmoeders die een klein huisaltaar in stand hielden, voor de levenden en de doden baden en God aanwezig maakten in het dagelijks leven.
Het geloof moet ‘een echte plaats’ hebben in het leven van de mannen in hun gezin
Zijn boodschap was echter niet alleen tot vrouwen gericht. Leo XIV sprak vaders en grootvaders rechtstreeks aan en zei dat jongeren moeten zien dat het geloof “een echte plaats” heeft in het leven van de mannen in hun gezin.
“Kinderen leren veel door te zien dat hun vader voor God kan knielen zonder zich daardoor minder man te voelen,” zei hij voordat hij naar Argentinië vertrok.
Diezelfde dag kwam de paus aan in Buenos Aires, waar hij aan het tweede deel van zijn apostolische reis door Latijns-Amerika begon. Bij aankomst werd hij verwelkomd door president Javier Milei.

Zijn aankomst in Argentinië luidde waarschijnlijk de politiek gevoeligste fase van de reis in. Niet alleen omdat het land een periode van diepe sociale en politieke polarisatie doormaakt, maar ook omdat Leo XIV voet zette op het geboorteland van zijn voorganger Franciscus, een land waarnaar de Argentijnse paus tijdens zijn twaalfjarige pontificaat nooit is teruggekeerd.
Een ‘verenigd vaderland’ doorgeven aan toekomstige generaties
De eerste toespraak van de paus in Argentinië zette de toon voor het bezoek. Kort na zijn aankomst ontmoette hij overheidsfunctionarissen, vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld en leden van het corps diplomatique.
Daar haalde hij paus Franciscus aan: “Jarenlang heeft de universele Kerk geluisterd naar de stem van een Argentijnse paus, die de plaatsen, de mensen en het geloof die hij hier ontving in zijn herinneringen en in zijn hart koesterde,” zei hij.
“Vandaag, als zijn opvolger in het petrinische ambt, treed ik in zekere zin in zijn voetsporen in dit land, waar de persoonlijke geschiedenis van paus Franciscus later verbonden zou raken met die van de hele Kerk.”
Leo XIV benadrukte ook de verscheidenheid die Argentinië heeft gevormd en het historische vermogen van het land om “zijn deuren te openen” en te midden van moeilijkheden overeind te blijven. Maar hij herinnerde de Argentijnen eraan dat “geen enkele generatie haar vaderland uit het niets opbouwt. Zij erft het.”
Tot slot riep hij Argentinië op om bereid te blijven tot dialoog en wegen van wederzijds begrip te zoeken, zowel binnen het land als in de betrekkingen met de andere Zuid-Amerikaanse landen.
“Het is nu aan ons om vrucht te laten dragen wat we hebben ontvangen en het streven naar ‘het vormen van de nationale eenheid’ levend te houden,” zei hij, terwijl hij de preambule van de Argentijnse grondwet citeerde. “Mogen degenen die na ons komen een verenigd vaderland ontvangen, dat zijn geschiedenis en de mogelijkheden die het in zich draagt waardig is.”
Het gezin, ‘een pijler te midden van de vele onzekerheden van onze tijd’
De aankomst van Leo XIV in Buenos Aires ontketende een historische mobilisatie die de Argentijnse hoofdstad veranderde in een enorm toneel van geloof. Voor bijna 2,5 miljoen mensen die zich voor de mis hadden verzameld, verdedigde de paus de rol van het gezin in de hedendaagse samenleving. Hij riep het land op om “niet toe te geven aan degenen die het christelijke gezin afdoen als achterhaald”.
Het gezin blijft, voegde hij eraan toe, “een pijler te midden van de vele onzekerheden van onze tijd”.
Duizenden gelovigen vulden vanaf de vroege ochtend de belangrijkste lanen van de stad, terwijl honderdduizenden anderen langs de route van de pauselijke stoet stonden om de paus te begroeten. Het werd de grootste viering van zijn pontificaat tot dusver.
Peru: thuiskomen
Leo XIV bewaarde het meest emotionele deel van de Zuid-Amerikaanse reis voor Peru. In veel opzichten was het een echte thuiskomst. Hij woonde er meer dan twintig jaar; een ervaring die zijn pastorale werk diepgaand heeft gevormd, vanaf zijn vroege jaren als missionaris tot zijn dienst als bisschop en zelfs zijn naturalisatie tot Peruaans staatsburger.
Na zijn bezoek aan Uruguay en Argentinië legde de paus het langste deel van de reis af in Peru. Hij verbleef zes dagen in Lima, Cusco, Pucallpa en Chiclayo. In die laatste stad keerde hij terug naar plaatsen die deel uitmaakten van het bisdom dat hij van 2015 tot 2023 acht jaar lang leidde.
De boodschappen die hij tijdens zijn verblijf verkondigde, weerspiegelden zorgen die zijn hele pontificaat hebben begeleid: nabijheid tot de vergeten mensen, maatschappelijke verzoening en de verdediging van degenen die aan de rand van de samenleving leven.
In Santa Cruz de Succhabamba, een afgelegen stadje in de Andes dat hij per helikopter bereikte, hekelde hij de verwaarlozing van plattelandsgemeenschappen en spoorde hij boeren aan om ondanks armoede en emigratie niet toe te geven aan “ontmoediging of geweld”.
In Zaña, een stadje dat wordt gekenmerkt door een gebrek aan drinkwater en decennialange verwaarlozing, deed hij een van de meest persoonlijke oproepen van de reis: “Zorg voor elkaar en raak nooit gewend aan het lijden van anderen.”
In Cusco, op een hoogte van 3.400 meter, benadrukte hij de rol van het geloof als middel tot verzoening “in een tijd als de onze, die wordt gekenmerkt door wonden en verdeeldheid”. Daar werd hij verwelkomd door menigten pelgrims uit de hele Andes, van wie velen dagenlang hadden gereisd om erbij te kunnen zijn.
De laatste grote halte was het Peruaanse Amazonegebied. In Pucallpa hield Leo XIV de krachtigste toespraak van de hele reis. Hij eiste gerechtigheid voor inheemse leiders die zijn vermoord omdat ze hun grondgebied verdedigden tegen illegale mijnbouw en ontbossing.
“Het bloed van deze broeders roept tot God en eist gerechtigheid,” zei hij in aanwezigheid van missionarissen en vertegenwoordigers van de Amazonevolken.
Op zijn laatste dag in Peru wilde hij zijn genegenheid tonen voor het bejaardentehuis van de Kleine Zusters der Armen in Callao. Daar liet hij de boodschap achter die de geest van de reis samenvatte: een oproep om onverschilligheid te bestrijden en een meer solidaire samenleving op te bouwen.
“We kunnen niet onverschillig blijven wanneer we weten dat het lichaam en de ziel van zoveel van onze broeders en zusters worden verwaarloosd en vaak gemanipuleerd,” waarschuwde hij.
Tot slot wees hij in Lima, voor meer dan 1,5 miljoen gelovigen die zich hadden verzameld voor de slotmis, op het voorbeeld van de Spaanse heilige Toribio de Mogrovejo (1538-1606). Hij werd geboren in Mayorga, Valladolid, naar Lima gezonden als aartsbisschop en stierf in Peru. Daarmee gaf Leo een sleutel tot de manier waarop het goede nieuws verkondigd moet worden.
De paus stelde de heilige Toribio voor als missionaris, “evangelieverkondiger, vader en herder”, die met “zachtheid” predikte en door het land trok met “grote vrijheid van geest en een geduldige manier van luisteren”, om “zijn gelovigen te leren kennen en te helpen en hen, indien nodig, terecht te wijzen”.
Dit verhaal werd oorspronkelijk gepubliceerd door EWTN News Español, de Spaanstalige zusterredactie van EWTN News. Het is vertaald en bewerkt door EWTN News English.
Beoordeel aub deze post.
Categorieën: Merkstenen, Nieuws
Dossier(s): De reizen van Paus Leo XIV: Dossier & Updates
Gerelateerd