27 september 2026 – Foto: Alessia Giuliani/EWTN News/Vatican Pool |
EWTN News |
METZ, Frankrijk — Het hete hangijzer van immigratie heeft zich gemengd in de eerste apostolische reis van paus Leo XIV naar Frankrijk.
De reis die verder wordt gekenmerkt door de verdediging van het menselijk leven en de opmerkelijke tekenen van katholieke herleving die momenteel in het hele land opduiken. Het zou een van de meest onthullende aanwijzingen kunnen bieden over hoe de Amerikaanse paus van plan is om te gaan met een diep verdeeld Europa.
Terwijl Leo zich voorbereidt op zijn bezoek aan Metz, op het kruispunt van Frankrijk, Duitsland en Luxemburg, welke boodschap kan hij bieden aan een continent dat steeds meer verscheurd wordt tussen het christelijke gebod om de vreemdeling te verwelkomen en groeiende zorgen over de sociale, culturele en veiligheidsgevolgen van massale immigratie?
De balans is bijzonder moeilijk te vinden, niet in het minst voor een paus wiens ervaring grotendeels is gevormd door Latijns-Amerika, waar migratie andere demografische en beschavingstechnische uitdagingen met zich meebrengt dan in Europa. Tot nu toe heeft hij een sterke continuïteit getoond met paus Franciscus’ verdediging van migranten en een explicietere erkenning van de rechten van naties, de eisen van integratie en de zorgen van ontvangende samenlevingen gecombineerd.
In dit kader reist Leo op 28 september naar Metz voor een interreligieuze bijeenkomst, gevolgd door een toespraak over de “Wortels van Europa voor Vrede en Eenheid” in het Robert Schuman Conferentiecentrum. Hij heeft al een sterk internationaal signaal gegeven door op 26 september Maison Bakhita te bezoeken, een centrum voor migranten in Parijs, slechts één dag voor de Werelddag van Migranten en Vluchtelingen.
Op het kruispunt van Europa
Ruim tien jaar na de migratiecrisis van 2015 is immigratie uitgegroeid tot een van de bepalende breuklijnen van de Europese politiek — en steeds meer van het Europese katholicisme zelf.
In dat jaar vroegen meer dan 1,2 miljoen mensen asiel aan in de Europese Unie, en de migratiedruk is sindsdien een belangrijk continentaal onderwerp gebleven, met nog steeds voortgaande politieke repercussies.
In de weken voorafgaand aan Leo’s aankomst in Metz behaalde de anti-immigratiepartij Alternative für Deutschland (AfD) twee historische overwinningen bij regionale verkiezingen, terwijl in Frankrijk Marine Le Pen’s Rassemblement National al ruim voorligt op haar rivalen in de peilingen voor de presidentsverkiezingen van 2027.
De term “remigratie” zelf, vroeger grotendeels beperkt tot marginale kringen, is onderdeel geworden van het Europese politieke vocabulaire, zoals geïllustreerd door de grootschalige “Save Europe Act“ campagne, die pleit voor een einde aan massale immigratie en een beleid van remigratie. De campagne heeft al zo’n 750.000 handtekeningen verzameld en leidde tot een confrontatie met de Europese Commissie over de poging tot registratie als Europese Burgerinitiatief.
Deze groeiende spanningen worden steeds meer weerspiegeld binnen de Kerk zelf. Terwijl identitaire katholieke stemmen en platformen zichtbaarheid hebben gewonnen op sociale media, blijft een groot deel van de katholieke hiërarchie sterk de nadruk leggen op de plicht om migranten te verwelkomen.
In Duitsland hebben katholieke bisschoppen herhaaldelijk gewaarschuwd tegen de AfD en de groeiende aantrekkingskracht van “remigratie”, terwijl kardinaal Gerhard Müller, na de historische overwinning van de partij in Saksen-Anhalt deze maand, bisschoppen ervan beschuldigde hun geestelijke gezag te misbruiken door zich te mengen in partijdige politiek en daarmee katholieke AfD-stemmers te vervreemden.
In Italië heeft aartsbisschop Giancarlo Perego, hoofd van de bisschoppelijke migratiecommissie, onlangs de regering van Giorgia Meloni beschuldigd van “grenzen boven mensen stellen.”
Frankrijk is het afgelopen decennium eveneens gekenmerkt door verhitte katholieke debatten over het onderwerp.
In “Église et immigration: le grand malaise”, gepubliceerd in 2017, beschuldigde de conservatieve schrijver Laurent Dandrieu kerkelijke leiders ervan het katholieke leerstuk te hebben gereduceerd tot een bijna exclusief gebod tot verwelkoming, terwijl zij de grote omwentelingen die de lokale gemeenschappen doormaken, verwaarlozen.
Meer recent viel pater Benoist de Sinety in “La Cause du Christ” de tegenovergestelde verleiding aan om het christendom te instrumentaliseren in dienst van identitaire politiek.
Een column deze maand gepubliceerd in La Nef magazine bekritiseerde wat het zag als een valse keuze tussen christelijke gastvrijheid en gehechtheid aan de eigen culturele erfenis.
Een ‘breuk’ met het vorige pontificaat?
Paus Leo lijkt echter gevoelig voor de nuances die deze groeiende polarisatie vereist. Terwijl hij de sterke verdediging van migranten handhaaft die kenmerkend was voor het pontificaat van Franciscus, heeft hij ook een ongebruikelijke nadruk gelegd op de verantwoordelijkheden van migranten en de legitieme zorgen van de ontvangende samenlevingen.
Nog geen maand na zijn verkiezing bad Leo met Pinksteren dat de Heilige Geest “grenzen zou openen, muren zou afbreken” en de “logica van uitsluiting” van politiek nationalisme zou overwinnen. Toch benadrukte hij, terwijl hij de Amerikaanse bisschoppen steunde in hun verzet tegen president Donald Trump’s massale uitzettingsbeleid afgelopen november, onomwonden dat “elk land het recht heeft te bepalen wie, hoe en wanneer mensen binnenkomen,” en verwierp hij het idee van open grenzen.
Deze zoektocht naar balans werd bevestigd tijdens zijn bezoek aan de Canarische Eilanden in juni, toen hij het “recht om niet te hoeven migreren” aanhaalde, waarschuwde tegen het ontstaan van “parallelle werelden,” en stelde dat ontvangende samenlevingen in staat moeten zijn nieuwkomers te verwelkomen zonder “hun identiteit te verwateren.”
Deze woordkeuze heeft enkele katholieke waarnemers, waaronder de Franse Vaticaan-analist Jean-Marie Guénois, leidt tot spreken over een “breuk” met zijn voorganger op het gebied van immigratie. Maar zijn benadering lijkt minder op een breuk dan op een poging om een spanning die al aanwezig is in de katholieke doctrine beter te articuleren.
Een delicate balans
Inderdaad, het Katholiek Kerkelijk Leerboek zelf houdt principes samen die in het huidige debat vaak gescheiden worden. Het vraagt rijkere landen om vreemdelingen die veiligheid en essentiële middelen zoeken “voor zover zij daartoe in staat zijn” te verwelkomen, terwijl het bevestigt dat politieke autoriteiten immigratie ten behoeve van het algemeen welzijn mogen reguleren. Migranten worden op hun beurt opgeroepen de wetten te respecteren evenals het “materiële en spirituele erfgoed” van hun gastland (Nr. 2241).
De Katholieke Kerk stelt dus morele verplichtingen vast zonder minimum- of maximumdrempels voor te schrijven. Dergelijke leer vergt onvermijdelijk prudente oordelen met betrekking tot integratie, veiligheid, sociale cohesie en het algemeen welzijn — juist die gebieden waarin katholieken vandaag het meest verdeeld zijn.
In een tijd waarin het migratiedebat in Europa verhardt en de verdeeldheden zo diep worden dat ze de eenheid van de Kerk dreigen te bedreigen, is de vraag niet langer simpelweg of katholieken de vreemdeling moeten verwelkomen of de continuïteit van naties en culturen moeten verdedigen. Het is of de Kerk geloofwaardig kan spreken tot zowel Europeanen die zich van hun toekomst beroofd voelen als tot de migrant die vaak Christus niet kent.
Leo’s toespraak tijdens de conferentie over de “Wortels van Europa” kan een eerste aanwijzing zijn van hoe hij van plan is te laveren tussen deze twee realiteiten in een steeds spannender wordende Europese context.
Gerelateerd
