Franse aartsbisschop geeft uitvaartmis aan vooraanstaande vrijmetselaar

4 september 2026 – Vrijmetselaarsvlaggen in Parijs. Foto: Philippe Lissac/Shutterstock |

NCRegister – Solène Tadié |

Een senator die dicht bij president Emmanuel Macron staat, kreeg een uitvaartmis die werd gecelebreerd door aartsbisschop Antoine Hérouard, wat bij Franse katholieken vragen opriep over de kerkelijke discipline inzake het lidmaatschap van de vrijmetselarij.

DIJON, Frankrijk – De katholieke begrafenis van de Franse senator François Patriat, die op 25 augustus in het bisdom Dijon werd gevierd, heeft tot heftige reacties geleid onder Franse katholieken nadat er vragen waren gerezen over het al decennia lang openbaar bekende lidmaatschap van de overledene bij de vrijmetselarij — een instelling die de katholieke Kerk sinds 1738 formeel als onverenigbaar met het geloof heeft bestempeld.
Patriat, een 83-jarige voormalige minister en voorzitter van de regeringsgezinde RDPI-fractie in de Senaat, overleed op 19 augustus na een fietsongeval. Patriat, die al sinds het prille begin van de campagne van 2017 een politieke bondgenoot van president Emmanuel Macron was, werd al in 2018 door het Franse tijdschrift Challenges omschreven als „een zelfverklaard vrijmetselaar“, een
publieke identiteit die hij gedurende zijn lange carrière in de Socialistische Partij en later in de beweging van Macron niet verborgen hield. Hij was ook voorstander van de nieuwe Franse wet inzake „het levenseinde“, die euthanasie en hulp bij zelfdoding legaliseert en op 15 juli definitief aangenomen werd door het Franse parlement — een initiatief dat Le Figaro in 2024 had omschreven als „de laatste kruistocht“ van de vrijmetselaars, die al lang campagne voerden voor dergelijke wetgeving.

Ondanks dat openbare lidmaatschap werd de uitvaartmis van Patriat gecelebreerd door aartsbisschop Antoine Hérouard van Dijon in de collegiale kerk van Notre-Dame in Semur-en-Auxois, wat tot scherpe reacties van katholieken op sociale media leidde. „Schandalig!“ schreef de prominente katholieke commentator Gabrielle Cluzel op X. „In Frankrijk stemt de katholieke Kerk ermee in om de vrijmetselaars van de rue Cadet [het hoofdkwartier van de Grand Orient de France] te begraven. Men zou niet barmhartiger kunnen zijn tegenover een gezworen vijand — maar in principe blijft dit verboden“, merkte Judikael Hirel op, een journalist bij Le Figaro.

Anderen hekelden het feit dat president Macron zelf een persoonlijke grafrede hield in de kerk, enkele weken na de goedkeuring van de wet inzake het levenseinde, die een van zijn belangrijkste verkiezingsbeloften was geweest. Macron had in maart 2024 ook abortus als grondwettelijk recht vastgelegd.

Katholieke publicaties zoals Le Salon Beige en Tribune Chrétienne hebben de openbare contactgegevens van het aartsbisdom gepubliceerd en hun lezers uitgenodigd om rechtstreeks om opheldering te vragen. Op het moment van publicatie heeft het aartsbisdom Dijon nog geen openbare verklaring afgegeven waarin het besluit wordt toegelicht.
Deze controverse brak uit slechts enkele weken nadat twee spraakmakende katholieke begrafenissen eerder deze maand in Italië om dezelfde reden waren afgelast. Kardinaal Baldassare Reina, vicaris-generaal van het bisdom Rome, weigerde de kerkelijke begrafenisrituelen voor de klassieke gitarist Bruno Battisti D’Amario, nadat de Grande Oriente d’Italia hem in een inmiddels
verwijderd eerbetoon publiekelijk had aangemerkt als vrijmetselaar van de 33e graad.
Twee dagen later annuleerde bisschop Antonio Suetta van Ventimiglia-San Remo de begrafenis van Mario Tarducci, een voormalig „eerbiedwaardig meester“ van een loge van de Grande Oriente d’Italia. Beide bisschoppen beriepen zich op canon 1184 van het Wetboek van Canoniek Recht, dat toestaat kerkelijke begrafenissen te weigeren aan „openlijke zondaars“ wier openbare begrafenis
schandaal zou veroorzaken onder de gelovigen, tenzij er vóór de dood tekenen van berouw zijn.
Het standpunt van de Kerk ten aanzien van de vrijmetselarij is niet veranderd sinds de pauselijke bul In Eminenti van paus Clemens XII uit 1738. Een verklaring uit 1983 van de Congregatie voor de Geloofsleer, ondertekend door de toenmalige kardinaal Joseph Ratzinger, bevestigde opnieuw „het negatieve oordeel van de Kerk ten aanzien van vrijmetselaarsverenigingen“, waarbij werd herinnerd aan het feit dat vrijmetselaarsprincipes „altijd als onverenigbaar met de leer van de Kerk zijn beschouwd“ en dat katholieken die lid worden van vrijmetselaarsverenigingen „in een toestand van ernstige zonde verkeren en de Heilige Communie niet mogen ontvangen“.

Het canoniek recht verplicht een bisschop niet om het persoonlijke geweten van de overledene te onderzoeken, maar vereist, in gevallen van publieke bekendheid, een oordeel over het schandaal en eventuele tekenen van berouw vóór het overlijden. Het is mogelijk — hoewel niet publiekelijk bevestigd — dat omstandigheden die het publiek onbekend waren, zoals een afzwering van de vrijmetselarij of een verzoening met de Kerk vóór het overlijden, bij het aartsbisdom bekend waren.

Solène Tadié Solène Tadié is de Europa-correspondente voor EWTN News. Als Frans-Zwitserse journaliste, gevestigd in Rome en Boedapest, doet zij al jaren verslag van religieuze, politieke en culturele aangelegenheden in heel Europa. Eerder werkte zij op de cultuurrubriek van L’Osservatore Romano, het Italiaanstalige dagblad van het Vaticaan. Naast haar verslaggeving treedt ze regelmatig op als spreekster en moderator op internationale conferenties over belangrijke maatschappelijke en beschavingskwesties. Ze is de auteur van een binnenkort te verschijnen boek met interviews met kardinaal Péter Erdő, Le Royaume et le monde (Cerf, 2026), en werkt momenteel aan een boek over de vernieuwing van het katholieke geloof in Europa, dat in 2027 in de VS zal verschijnen. Ze heeft een masterdiploma in journalistiek behaald aan de Universiteit Roma Tre (Italië) en een diploma in filosofie aan de Pauselijke Universiteit van Sint-Thomas van Aquino (Angelicum, Italië).