Paus Leo: waarom Vaticanum II niet alleen de liturgie heeft veranderd

24 mei 2026 – Paus Leo XIV schudt de hand van Zijne Heiligheid Aram I, katholikos van de Heilige Stoel van Cilicië, hoofd van de Armeense Kerk. De leider van de autonome Oosters-orthodoxe kerk was op 20 mei 2026 aanwezig bij de algemene audiëntie van de paus op het Sint-Pietersplein, als teken van broederschap tussen de kerken. Foto: Daniel Ibanez / /EWTN News |

NCRegister – Victoria Cardiel/EWTN News/ACI Prensa Vaticaan |

Op 20 mei begon de paus met een reeks boodschappen over ‘Sacrosanctum Concilium’, een constitutie over de heilige liturgie en het eerste document dat door het Tweede Vaticaans Concilie werd afgekondigd.

Paus Leo XIV zei woensdag dat de liturgie een centrale plaats inneemt in het leven van de Kerk, aangezien zij “het hart zelf raakt” van het mysterie van Christus — omdat zij “tegelijkertijd de ruimte, de tijd en de context” is waarin de Kerk van Hem “haar eigen leven” ontvangt.

De liturgie, zei hij tijdens de algemene audiëntie op het Sint-Pietersplein, is de plaats waar “het werk van onze verlossing wordt volbracht”, waardoor wij “een uitverkoren geslacht, een koninklijk priesterschap, een heilig volk, een volk dat God voor Zichzelf heeft verworven” worden.

Op 20 mei begon de paus aan een nieuwe reeks catechese over de constitutie van het Tweede Vaticaans Concilie over de heilige liturgie, Sacrosanctum Concilium.

De conciliaire tekst markeert een verschuiving in de nadruk op het begrip van de liturgie: terwijl de Tridentijnse mis vóór Vaticanum II zich voornamelijk richtte op de offerdimensie, plaatste de conciliaire liturgische hervorming Christus die in de liturgie handelt op de voorgrond, waarbij het paasmysterie – zijn lijden, dood, verrijzenis en verheerlijking – centraal werd gesteld, dat sacramentaal aanwezig is in elke viering.

Niet alleen een hervorming van de riten

De paus legde uit dat de concilievaders tijdens Vaticanum II niet alleen streefden naar een uiterlijke hervorming van de riten, maar ook naar een bredere spirituele verdieping: “Bij het opstellen van deze constitutie wilden de concilievaders niet alleen een hervorming van de riten doorvoeren, maar de Kerk ertoe brengen die levende band te overdenken en te verdiepen die haar vormt en verenigt: het mysterie van Christus.”

Paus Leo XIV buigt zich voorover om een baby te begroeten terwijl hij in de pausmobiel over het Sint-Pietersplein rijdt voorafgaand aan zijn algemene audiëntie op woensdag 20 mei 2026. | Bron: Daniel Ibanez/EWTN News |

De paus bevestigde aldus dat “telkens wanneer we deelnemen aan de vergadering die ‘in zijn naam’ bijeen is, we ondergedompeld worden in dit mysterie”, waarbij hij benadrukte dat Christus in de Kerk blijft handelen als “hij die aanwezig is in het verkondigde woord, in de sacramenten, in de dienaren die de viering leiden, in de bijeengekomen gemeenschap en, in de hoogste mate, in de eucharistie.”

Verwijzend naar de heilige Augustinus herinnerde Leo eraan dat de Kerk bij het vieren van de eucharistie “het lichaam van de Heer ontvangt en wordt wat zij ontvangt”, en zo het lichaam van Christus wordt en “een woonplaats van God in de Geest”.

De paus benadrukte ook dat de liturgie geen op zichzelf staande handeling is, maar “het hoogtepunt waarnaar de activiteit van de Kerk is gericht … de bron waaruit al haar kracht vloeit”.

Leo benadrukte de missionaire en universele dimensie van de liturgie, die “een teken is van de eenheid van het hele menselijke geslacht in Christus”, en herinnerde er, paus Franciscus citerend, aan dat “de wereld het nog niet weet, maar iedereen is uitgenodigd voor het bruiloftsmaal van het Lam”.

De paus sloot af met een uitnodiging aan de gelovigen om zich te laten transformeren door de liturgische handeling. “Laten we ons innerlijk laten vormen door de riten, symbolen, gebaren en bovenal de levende aanwezigheid van Christus in de liturgie”, zei hij.

Zijne Heiligheid Aram I, Katholikos van de Heilige Stoel van Cilicië, het hoofd van de Armeense Kerk en een van de belangrijkste figuren in het oosterse christendom, was ook aanwezig tijdens de algemene audiëntie. De paus zei dat het broederlijke bezoek van de Armeens-orthodoxe leider “een belangrijke gelegenheid vormt om de banden van eenheid die al tussen ons bestaan te versterken, terwijl we op weg zijn naar volledige gemeenschap tussen onze kerken.”