27 oktober 2026 – Uitzicht op de koepel van de Sint-Pietersbasiliek langs de colonnade op het Sint-Pietersplein. Foto: Unsplash |
NCRegister – Edward Pentin Vaticaan |
Tot de nieuwe leden van de Internationale Theologische Commissie behoren zes vrouwen en wetenschappers uit vijf werelddelen, van wie een aantal zich in het openbaar heeft gedistantieerd van de gevestigde kerkleer.
Paus Leo XIV heeft 24 nieuwe leden benoemd in de Internationale Theologische Commissie (ITC), stuk voor stuk wetenschappers op verschillende vakgebieden, waaronder bijbelwetenschappen, patristiek, dogmatiek en moraaltheologie, maar van wie sommigen openlijk standpunten innemen die in strijd zijn met de gevestigde kerkleer, bijvoorbeeld wat betreft de wijding van vrouwen en de verlossingstheologie.
De ITC, in 1969 opgericht door paus Paulus VI, heeft tot taak de paus, de Heilige Stoel en de Kerk in bredere zin te adviseren over belangrijke en opkomende leerstellige kwesties. De benoemden – geselecteerd uit een lijst die is aangeleverd door de prefect van het Dicasterie voor de Geloofsleer (DDF), kardinaal Víctor Manuel Fernández – zullen zitting nemen in de commissie voor een hernieuwbare termijn van vijf jaar.
Volgens een bericht van EWTN News heeft paus Leo de nieuwe ITC-leden en zes terugkerende leden gevraagd om zich tijdens hun ambtstermijn te concentreren op de thema’s Traditie en de inculturatie van het geloof.
Kapucijner-franciscaan en systematisch theoloog pater Thomas Weinandy, die van 2014 tot 2019 lid was van de commissie, vertelde aan de Register dat de ITC „een waardevolle rol speelt bij het verrijken van de theologische reflectie en het informeren van theologen en goed opgeleide leken”.
Hij voegde eraan toe dat het orgaan „geen directe invloed heeft op het werk van het Dicasterie voor de Geloofsleer, maar dat er in toekomstige documenten naar de bijdragen ervan kan worden verwezen. Het belangrijkste doel is het bevorderen van een dieper begrip en een goed onderbouwde discussie binnen de Kerk“.
Opmerkelijke nieuwkomers
Tot de meest opmerkelijke nieuwkomers behoort de Franse jezuïet pater Michel Fédou, een vooraanstaand patristiekdeskundige en dogmatisch theoloog die in 2022 de Ratzingerprijs ontving. Hij is emeritus hoogleraar aan de Faculté de Théologie van de Facultés Loyola in Parijs en lid van de Groupe des Dombes, een forum van katholieke en protestantse theologen.
Ook tot de prominente benoemingen behoort de jezuïet pater Paul Béré uit Burkina Faso. Hij is momenteel decaan van de Bijbelfaculteit van het Pauselijk Bijbelinstituut in Rome en ontving in 2019 als eerste Afrikaan de Ratzingerprijs. Hij werd benoemd tot deskundige van de Synode over Synodaliteit en hielp in 2024 mee aan het opstellen van het instrumentum laboris.
De Grieks-Melkitische pater Khaled Anatolios, John A. O’Brien-hoogleraar theologie aan de Universiteit van Notre Dame in South Bend, Indiana, is een andere nieuwe toevoeging aan de commissie. Pater Anatolios, bekend om zijn werk over de heilige Athanasius, de traditie van Nicea en de ontwikkeling en betekenis van de trinitaire leer, prees paus Franciscus op de dag van diens overlijden voor zijn inspanningen om „een hermeneutiek van barmhartigheid te formuleren die in principe de fundamentele leer van de Kerk bevestigt, maar tegelijkertijd ernaar streeft deze leer met pastorale mededogen te interpreteren en toe te passen.”
Vrouwelijke benoemden
Ook zes vrouwen treden toe tot de theologische commissie, waarmee het aantal dat paus Franciscus in 2021 benoemde met één wordt overschreden. Onder hen bevindt zich de Schotse hoogleraar patristiek Sara Parvis, die lesgeeft aan de Universiteit van Edinburgh en een experte is op het gebied van de Ariaanse controverses na Nicea.
Ondanks de kerkelijke leer dat de sacramentele wijding van vrouwen tot diaken niet mogelijk is, schreef zij in 2024 een artikel in The Tablet waarin zij zich hiervoor uitsprak, en in een brief aan hetzelfde tijdschrift stelde Parvis dat vrouwen de laatste sacramenten aan een zieke zouden moeten kunnen toedienen, waarbij zij toevoegde dat zij geen bezwaar had tegen vrouwen die gekleed waren in priesterkragen en soutanes.
Een andere controversiële benoeming is die van de Chileense leken-theologe Claudia Leal Luna, gewoon hoogleraar aan het Pauselijk Theologisch Instituut Johannes Paulus II voor de Wetenschappen van Huwelijk en Gezin in Rome en sinds september 2024 adviseur bij de Congregatie voor de Geloofsleer (DDF). In 2021 uitte Leal openlijk kritiek op een Responsum ad dubium van kardinaal Luis Ladaria, de voorganger van kardinaal Fernández als prefect van de toenmalige Congregatie voor de Geloofsleer, waarin werd verklaard dat de Kerk niet bevoegd is om relaties tussen personen van hetzelfde geslacht te zegenen.
Volgens de Spaanse katholieke nieuwssite InfoVaticana bekritiseerde Leal de antropologie van het Vaticaanse besluit als „enigszins taxidermisch“ (taxidermie is het opzetten van dode dieren: bedoeld wordt een antropologie vanuit een vermeend verouderd begrippenkader, -red.) waaraan zij toevoegde dat het bij „heel veel mensen een bittere nasmaak achterliet“ en als een „epistemologische schok“ kwam. De omstreden verklaring van het dicasterie uit 2023 over zegeningen van relaties tussen personen van hetzelfde geslacht, Fiducia Supplicans, werd algemeen gezien als een afwijzing van die uitspraak, die kardinaal Fernández had omschreven als „negatief“.
Naast de nieuwe vrouwelijke leden is er ook Anne-Sophie Vivier-Muresan, een Franse katholieke theologe en sociaal-antropologe, die de eerste vrouw en eerste leken-decaan is van de Theologische Faculteit van het Institut Catholique de Paris in de 135-jarige geschiedenis van deze instelling.
Haar belangrijkste vakgebieden zijn dogmatische en trinitaire theologie, hedendaagse orthodoxe theologie, godsdiensttheologie, interreligieuze dialoog — met name de christelijk-islamitische dialoog — en religieuze antropologie, met inbegrip van het sjiisme en oosterse christelijke gemeenschappen. Haar werk bevestigt het christelijk getuigenis en de vrije bekering van moslims, maar pleit voor een dialogische, niet-dwingende theologie van de ontmoeting in plaats van een expliciete oproep tot bekering.
Duitstalige theologen
Tot de andere nieuw benoemde commissieleden behoort de jezuïet pater Bernhard Knorn, hoogleraar dogmatiek aan de Philosophisch-Theologische Hochschule Sankt Georgen in Frankfurt. Pater Knorn, een gerenommeerd ecclesioloog en oecumenist die een groot voorstander is van synodaliteit, was in 2024 een van de drie sprekers die tijdens een synodale commissie in Mainz verklaarden dat zij een nauwe verwevenheid zagen tussen het Tweede Vaticaans Concilie en het synodale proces van de Kerk, waaronder de Duitse Synodale Weg.
Een andere Duitstalige dogmatisch theoloog die in de commissie is benoemd, is Jan-Heiner Tück, hoofd van de Fachbereich Dogmatik und Dogmengeschichte van de Universiteit van Wenen. Tück, die regelmatig columns schrijft voor grote kranten, verwelkomde onlangs tekenen van een katholieke heropleving in Europa en zei dat de Kerk creatief moet zijn om „de grote schat van de geloofstraditie” in de samenleving te brengen.
Hij is een fervent voorstander van synodaliteit in de zin van luisteren en overleg, maar heeft kritiek geuit op de Duitse Synodale Weg omdat deze erop gericht zou zijn de bestuursbevoegdheid van bisschoppen weg te nemen. Tück is voorstander van getrouwde priesters, maar heeft oproepen tot de wijding van vrouwen resoluut van de hand gewezen. Evenzo steunde hij voetnoot 351 in Amoris Laetitia, die sommige burgerlijk hertrouwde en gescheiden katholieken toegang tot de eucharistie toestaat (hij beschouwt de dubia als „subversief“), maar verzet zich tegen voorstellen om protestantse echtgenoten de communie te laten ontvangen tijdens katholieke missen. Hij heeft opgeroepen tot een verduidelijking van de relatie tussen de Priesterbroederschap Sint-Pius X en het Vaticaan en beschouwt de broederschap als „pauselijker dan de paus“. De concilieteksten zijn bindend, zo stelt hij, en hij heeft gewaarschuwd voor de nauwe banden tussen traditionalistische kringen en politiek rechtse kringen.
Verdere benoemingen
Boyd Taylor Coolman, een Amerikaanse specialist in middeleeuwse theologie aan het Boston College, treedt eveneens toe tot de commissie. Als deskundige op het gebied van de theologie van de vroege 12e en 13e eeuw, met een focus op de Victorijnse en vroege Franciscaanse traditie en de opkomst van de scholastieke theologie, schreef Coolman onlangs een artikel voor het tijdschrift America over de voordelen van een middeleeuws begrip van AI.
Ook benoemd is de Spaanse dogmatische theoloog pater Ángel Cordovilla Pérez, die studeerde aan de Pauselijke Gregoriaanse Universiteit van Rome en de eerste niet-jezuïtische decaan is van de Pauselijke Universiteit van Comillas in haar 120-jarige geschiedenis. Als expert op het gebied van verlossing, hedendaagse theologie en het werk van Karl Rahner heeft hij, volgens InfoVaticana, een theologie verdedigd die in staat is om in te spelen op de huidige uitdagingen, waarbij hij het belang van synodale en contextuele theologische reflectie benadrukt.
De Braziliaanse pater Tiago de Fraga Gomes, assistent-professor aan de Escola de Humanidades van de Pontifícia Universidade Católica do Rio Grande do Sul in Porto Alegre, was in 2025 medeauteur van een artikel waarin hij Amoris Laetitia, waarvan grote delen door kardinaal Fernández als ghostwriter waren geschreven, prees als „de rijpe vrucht van een kerkelijk proces“ dat door het Tweede Vaticaans Concilie in gang was gezet, en voegde eraan toe dat het dient als een „impuls“ voor het actualiseren van de conciliaire hervorming „die noodzakelijk is op de synodale weg van de Kerk in de 21e eeuw“.
In een artikel dat in januari verscheen, schreef pater Gomes dat „geen enkele historische religie absoluut is“ en dat het unieke karakter van Jezus „niet zodanig tot een absoluutheid mag worden verheven dat andere religies worden uitgesloten“, waarmee hij in tegenspraak is met de leer van het document Dominus Iesus van de Congregatie voor de Geloofsleer uit 2000.
Andere benoemingen zijn twee hoogleraren van de Pauselijke Katholieke Universiteit van Argentinië in Buenos Aires, waar kardinaal Fernández van 2009 tot 2018 rector was. Het gaat om Fabricio Leonel Forcat, universitair hoofddocent aan de faculteit theologie van de universiteit, en de dominicaan Jorge Scampini, hoogleraar aan dezelfde faculteit, die drie termijnen heeft gediend in de Commissie Geloof en Orde van de Wereldraad van Kerken.
Een Italiaanse benoemde is mgr. Carlo Dell’Osso, secretaris van het Pauselijk Instituut voor Christelijke Archeologie, die sinds 2018, toen paus Franciscus hem tot monseigneur verhief, een gestage carrière heeft doorgemaakt. Als hoogleraar patristiek benoemde Franciscus hem in 2024 tot consulent bij de DDF onder kardinaal Fernández.
Andere nieuwe leden van de commissie zijn onder meer pater Clarence Devadass, directeur van het Katholiek Onderzoekscentrum in Kuala Lumpur, die een van de opstellers was van het slotdocument van de Synode over Synodaliteit van 2024, en mgr. Lubomir Žák, een in Slowakije geboren priester en vooraanstaand pleitbezorger van oecumenische betrokkenheid, die de erfenis van Vaticanum II heeft verdedigd tegen ideologische interpretaties, waarbij hij zei dat het Concilie volgens hem de barmhartigheid van de Barmhartige Samaritaan toont aan een gekwetste wereld.
De nieuwe leden komen uit vijf continenten, waarbij de meesten afkomstig zijn uit Europa (10), gevolgd door Afrika (4), Azië (4), Noord-Amerika (3) en Zuid-Amerika (3).
Edward Pentin Edward Pentin is senior medewerker bij de Register en Vaticaan-analist bij EWTN News. Hij begon met verslaggeving over de paus en het Vaticaan bij Radio Vaticaan, waarna hij de Rome-correspondent werd voor de National Catholic Register van EWTN. Hij heeft ook verslag gedaan over de Heilige Stoel en de katholieke Kerk voor een aantal andere publicaties, waaronder Newsweek, Newsmax, Zenit, The Catholic Herald en The Holy Land Review, een franciscaanse publicatie die gespecialiseerd is in de kerk en het Midden-Oosten. Edward is de auteur van The Next Pope: The Leading Cardinal Candidates (Sophia Institute Press, 2020) en The Rigging of a Vatican Synod? An Investigation into Alleged Manipulation at the Extraordinary Synod on the Family (Ignatius Press, 2015). Volg hem op Twitter via @edwardpentin.
Gerelateerd
