De missie: paus Leo XIV in Zuid-Amerika

4 november 2026 – Foto: Met dank aan het bisdom van Chiclayo – Peru |

EWTN News |

VATICAANSTAD — Paus Leo XIV vertrekt vrijdag 6 november uit Rome voor een apostolische reis naar Zuid-Amerika, zijn eerste bezoek aan het continent sinds zijn verkiezing tot paus.

De reis voert hem naar drie landen, waaronder Uruguay en Argentinië, en eindigt in Peru, waar hij ongeveer 20 jaar als missionaris en bisschop heeft gediend.

Zoals de meeste pausreizen zal deze een mix zijn van pastorale en politieke activiteiten, met ontmoetingen met staatshoofden en andere hoogwaardigheidsbekleders; toespraken voor de plaatselijke kerkleiding, geestelijken en religieuzen; grote openluchtmissen; gebedswake voor jongeren; en bezoeken aan liefdadigheidsinstellingen die aan de Kerk verbonden zijn.

Maar deze reis zal in minstens twee opzichten uitzonderlijk zijn. Om te beginnen vindt ze iets meer dan drie weken plaats nadat Leo een operatie voor longkanker heeft ondergaan. Zijn artsen hebben gezegd dat verdere behandeling niet nodig is, maar zijn besluit om zijn programma niet te verlichten — met meer dan 40 publieke en besloten evenementen — is desondanks opmerkelijk. Het reisschema voert hem naar 14 steden en dorpen, waaronder Cusco in Peru, dat op ruim 11.000 voet boven zeeniveau ligt.

Het andere bijzondere aspect van de reis, dat Leo’s vastberadenheid om haar te maken wellicht helpt verklaren, is het zeer persoonlijke karakter ervan. De paus zal vijf van zijn 11 dagen op het continent in Peru doorbrengen, waarvan twee in zijn voormalige bisdom Chiclayo. Leo is de eerste paus die in de Verenigde Staten is geboren en tevens genaturaliseerd Peruaans staatsburger. Bijna de helft van zijn 43 jaar als priester bracht hij door in Peru, voordat hij paus werd.

Leo is de eerste paus in eeuwen die als buitenlandse missionaris heeft gediend, en die ervaring staat centraal in zijn identiteit. Zoals hij zei toen hij in 2023 in Rome aankwam om een nieuwe functie als Vaticaans functionaris op zich te nemen: “Ik beschouw mezelf nog altijd als missionaris. Mijn roeping, net als die van iedere christen, is om missionaris te zijn, het Evangelie te verkondigen waar je ook bent.”

Zijn terugkeer naar zijn voormalige missiegebied zal de geschiedenis van zijn roeping belichten, terwijl hij belangrijke stappen op zijn weg naar de leiding van de Kerk opnieuw zet.

Volgens pater Arthur Purcaro, een medebroeder van de augustijnen en reisgenoot van de toenmalige pater Robert Prevost in Peru, heeft de toekomstige paus een verandering ondergaan door zijn ervaringen in het land, waar hij een nieuwe cultuur leerde kennen, de armen diende te midden van grote sociale onrust en “leerde dat de Kerk er is voor de wereld en dat we niet op onszelf gericht zijn”.

Nu hij als paus terugkeert, “zal Leo de hand reiken, zodat de wereld kan zien dat iemand op de deur klopt”, zei Purcaro in een interview. “Dat kan mensen overal ter wereld misschien helpen begrijpen dat dit deel uitmaakt van de missie van de Kerk: onze deur openen, anderen omarmen. … Dat maakt deel uit van wie hij heeft geleerd te zijn en wie hij is. En ik geloof dat dit mede verklaart waarom hij nu naar deze drie landen gaat.”

Leo’s reis naar zijn aangenomen continent zal ook verschillende vormen van evangelisatie laten zien die de Kerk vandaag de dag beoefent.

Missionair werk van de katholieke Kerk was traditioneel, strikt genomen, gericht op volken en plaatsen waar de Kerk afwezig is of nog niet stevig is gevestigd. Maar vooral sinds het Tweede Vaticaans Concilie spreekt de Kerk steeds vaker in bredere zin over missie, waarbij ze onder meer “de nieuwe evangelisatie” omvat: inspanningen om het geloof nieuw leven in te blazen onder gedoopten die zijn afgehaakt van religieuze praktijken of zich niet langer katholiek noemen.

Dit soort inspanningen is bijzonder relevant voor het eerste land op Leo’s reisroute: Uruguay, een van de meest geseculariseerde landen in Latijns-Amerika. Meer dan de helft van de bevolking heeft geen religieuze overtuiging en 28% is agnost of atheïst. Volgens een wet uit 1919 vermeldt de officiële staatskalender Kerstmis als “Familiedag”, de Goede Week als “Toerismeweek”, Driekoningen als “Kinderdag” en Onbevlekte Ontvangenis als “Stranddag”.

Evangelisatie in zo’n omgeving is “een zeer grote uitdaging”, vertelde bisschop Milton Tróccoli van Maldonado-Punta del Este-Minas, voorzitter van de Uruguayaanse bisschoppenconferentie, in september aan “EWTN Noticias”. De plaatselijke Kerk beschouwt Uruguay als “een missieland waar we het Evangelie op grote schaal moeten verkondigen”, zei Tróccoli.

Het Uruguayaanse secularisme weerspiegelt de invloed van het Franse model van “laïcité”, en Leo’s benadering van deze kwestie zou goed kunnen aansluiten bij zijn uitspraken tijdens zijn laatste buitenlandse reis, naar Frankrijk in september. In zijn toespraak tot president Emmanuel Macron en andere hoogwaardigheidsbekleders betoogde de paus daar dat gelovigen en religieuze instellingen een rol moeten spelen in het openbare leven.

In een andere echo van zijn bezoek aan Frankrijk, waar hij de recente legalisering van hulp bij zelfdoding in het land veroordeelde, zal Leo waarschijnlijk ook kritiek uiten op de recente legalisering van euthanasie in Uruguay. (Euthanasie is het opzettelijk beëindigen van een mensenleven om lijden te verlichten. Bij hulp bij zelfdoding neemt een patiënt onder begeleiding van een arts zelf levensbeëindigende middelen in. De katholieke moraalleer verbiedt beide praktijken.)

In Argentinië zal Leo’s bezoek onvermijdelijk worden gezien in het licht van de herinnering aan de in dat land geboren paus Franciscus, die het land tijdens zijn twaalfjarige pontificaat nooit heeft bezocht. Leo heeft beloofd het kenmerkende initiatief van zijn voorganger, synodaliteit, voort te zetten. Dit initiatief beoogt lekenkatholieken een grotere stem te geven in het bestuur en de leer van de Kerk.

Franciscus zei dat “synodaliteit in wezen missionair is” en dat missie “altijd synodaal” is. Daarmee gaf hij aan dat geestelijken, religieuzen en leken naar elkaar moeten luisteren en moeten samenwerken om het Evangelie te verkondigen. Ook zullen lokale teams die verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van het synodale proces deelnemen aan Leo’s ontmoetingen met de bisschoppen van Argentinië en Peru — een vast onderdeel van pausbezoeken. Dat onderstreept het belang dat de huidige paus aan dit onderwerp hecht.

Hoewel paus Franciscus bekendstond als vernieuwer en zelfs als iemand die tradities doorbrak, was hij ook een voorvechter van volksdevotie, in het bijzonder de verering van de Maagd Maria. Paus Leo XIV zal die praktijk eren tijdens zijn aanstaande pelgrimstocht naar de Argentijnse stad Luján, waar een vereerd Mariabeeld staat dat jaarlijks miljoenen pelgrims trekt. Tijdens een jongerenbedevaart in oktober trok het meer dan 2,8 miljoen bezoekers.

Ook Leo’s bezoeken aan Uruguay en Peru omvatten belangrijke Mariabedevaartsoorden: het Nationaal Heiligdom van Onze-Lieve-Vrouw van de Drieëndertig in Uruguay en het Heiligdom van Onze-Lieve-Vrouw van de Vrede in Peru. Leo zal ook een beeld van de Onbevlekte Maagd kronen in de kathedraal van zijn voormalige bisdom Chiclayo.

Volgens bisschop Edinson Farfán, Leo’s opvolger als bisschop van Chiclayo, is volksdevotie een “grote bondgenoot” bij het aangaan van een van de grootste uitdagingen voor het katholicisme in Latijns-Amerika: de concurrentie van pinksterkerken. “Volksdevotie bereikt overal mensen, vooral in buitenwijken”, waar priesters zelden komen, maar pinkstergemeenschappen stevig zijn gevestigd, vertelde Farfán vorige maand aan verslaggevers tijdens een briefing georganiseerd door de liefdadigheidsorganisatie Kerk in Nood.

Het Peruaanse deel van de pausreis zal een belangrijk element van evangelisatie belichten: inculturatie, oftewel het uitdrukken van katholieke leerstellingen en vormen van eredienst in termen van de plaatselijke cultuur. Een sleutelfiguur in deze traditie is de heilige Turibius de Mogrovejo, een Spaanse missionaris die van 1581 tot aan zijn dood in 1606 aartsbisschop van Lima was en het gebruik van de inheemse talen Quechua en Aymara bij de evangelisatie bevorderde.

Paus Leo, die tijdens zijn verblijf in Peru Quechua studeerde, heeft een bijzondere devotie voor de heilige Turibius. De toenmalige pater Prevost bracht de nacht door vóór zijn bisschopswijding in december 2014 met gebed bij een reliek van de heilige in een kapel in het stadje Zaña. Nu hij paus is, keert hij op 14 november terug naar het stadje, een historisch centrum van de Afro-Peruaanse cultuur, voor de slotviering van het jubeljaar ter gelegenheid van de 300e verjaardag van de heiligverklaring van de heilige Turibius.

Tijdens zijn bezoek aan Zuid-Amerika zal de paus locaties bezoeken waar de Kerk liefdadigheidswerk verricht, een traditioneel onderdeel van het missiewerk. Daaronder vallen tehuizen voor mensen met een beperking nabij Buenos Aires in Argentinië en voor verlaten ouderen in Lima in Peru.

Leo zal zich ook inzetten voor een vorm van hulpverlening die de laatste jaren bijzonder dringend is geworden, na schandalen rond seksueel misbruik door geestelijken. Het Vaticaan heeft gezegd dat Leo tijdens zijn verblijf in Zuid-Amerika enkele ontmoetingen met slachtoffers van misbruik zal houden. Daar kunnen ook mensen bij zijn die betrokken zijn bij de zaak rond het Sodalitium. Als bisschop van Chiclayo heeft Leo persoonlijk slachtoffers bijgestaan van misbruik door leden van het Sodalitium Christianae Vitae, een katholieke organisatie die het Vaticaan in 2025 heeft opgeheven.

De laatste volledige dag van de paus in Peru, voordat hij naar Rome terugkeert, zal in sommige opzichten de meest ambitieuze zijn en een indrukwekkende illustratie vormen van de missionaire inspanningen van de Kerk. ’s Ochtends vliegt hij naar Cusco in het Andesgebergte, waar hij vertegenwoordigers van de populaire katholieke devotie zal ontmoeten op een archeologische Inca-site. Enkele uren later ontmoet hij missionarissen en vertegenwoordigers van inheemse volken uit het Amazonegebied en viert hij de mis in het regenwoud. De moeilijkheid om de sacramenten toe te dienen in afgelegen delen van het Amazonegebied was een belangrijk thema van de Amazonesynode die paus Franciscus in 2019 in het Vaticaan bijeenriep.

“De aanwezigheid van de paus zal ons zichtbaar maken”, zei pater David Farfán, priester van het bisdom Chiclayo (zonder familieband met de gelijknamige bisschop). “Ze zal de aandacht vestigen op die plaatsen in het hart van Peru — en inderdaad overal ter wereld — waar gemeenschappen zijn vergeten, afgewezen en achtergelaten.”