Hoe begeleid je katholieken die euthanasie overwegen? Priesters zoeken houvast

15 november 2026 – Foto: met dank aan aartsbisdom van Edmonton |

Canadian Catholic News – EWTN News |

VANCOUVER, British Columbia, Canada — Er is dringend een nationaal initiatief nodig om het „echte probleem” aan te pakken van katholieken die toegang krijgen tot medische hulp bij het sterven (MAID), zei pater Thomas Lynch, voorzitter van Priests for Life Canada.

Lynch, die werkzaam is in het bisdom Peterborough in Ontario, zei dat de meeste priesters met wie hij heeft gesproken „ervaring hebben met [katholieke] mensen die zijn gedood — ik weiger te zeggen: ‘gestorven door MAID.’”

„Dit is een echt probleem,” vertelde Lynch aan Canadian Catholic News (CCN) in een interview. „Ik kan dit categorisch zeggen, omdat ik op een groot aantal studiedagen voor priesters heb gesproken, specifiek over dit onderwerp, en als je priesters vraagt of ze er zelf ervaring mee hebben [met het probleem], steekt de meerderheid hun hand op.”

Lynch zei dat de Kerk „veel duidelijker moet zijn” in het bevorderen van het leven. „Het kan niet alleen per bisdom gebeuren” of via een brief van de Canadese Bisschoppenconferentie (CCCB), zei hij.

Omdat het federale rapportagesysteem voor MAID de religieuze overtuiging van degenen die door euthanasie overlijden niet registreert, is het onmogelijk vast te stellen hoeveel van de 16.499 Canadezen die in 2024 MAID kregen praktiserende of niet-praktiserende katholieken waren.

De acceptatie van MAID onder katholieken is echter zo aanzienlijk dat diaken Laurence Worthen, uitvoerend directeur van de Christian Medical and Dental Association of Canada, het ermee eens is dat er veel meer moet worden gedaan om de leken te informeren over het morele gevaar dat MAID met zich meebrengt.

„Ja, het is een enorm probleem,” zei Worthen in een interview. „We moeten informatiebladen uitdelen in de parochies, en onze priesters moeten erover preken. We moeten er alles aan doen.”

Worthen, die in Dartmouth, Nova Scotia woont, reisde in november twee weken lang door Canada en gaf lezingen over het onderwerp aan 15 groepen.

Zijn vereniging biedt een programma in drie delen aan, getiteld „Sterven met Christus — leven met hoop”. Het benadrukt de menselijke waardigheid en presenteert een christelijke visie op het sterven, geworteld in de overtuiging dat het leven een geschenk van God is waar zorg voor moet worden gedragen en dat niet opzettelijk mag worden beëindigd.

De felle oppositie van de CCCB tegen de legalisering van euthanasie was al duidelijk voordat het parlement in 2016 de MAID-wetgeving aannam en is het afgelopen decennium voortgezet met officiële verklaringen, nota’s, brieven aan de overheid en pastorale boodschappen.

In een e-mailreactie op vragen van CCN zei een woordvoerder van de communicatieafdeling van de CCCB dat de organisatie zich publiekelijk blijft uitspreken tegen MAID.

„Daarnaast biedt de CCCB de gratis bron ‘Horizons of Hope: A Toolkit for Catholic Parishes on Palliative Care’ aan,” zei de woordvoerder. „Deze bron wil de gelovigen toerusten en informeren door vragen over palliatieve zorg, sterven, dood, lijden, begeleiding en rouw vanuit een holistisch perspectief te behandelen.”

De CCCB heeft ook samen met diverse partners en deskundigen de gezamenlijke ad-hoccommissie voor palliatieve zorg opgericht om de toenemende complexiteit van kwesties rond het levenseinde in Canada aan te pakken, aldus de woordvoerder. Tot de commissieleden behoorden vertegenwoordigers van Pallium Canada, Dominican University College, het Canadian Catholic Bioethics Institute, de Catholic Health Alliance of Canada en de Congregatie van de Zusters van Sint-Jozef.

In een verklaring die in juni werd uitgebracht ter gelegenheid van de tiende verjaardag van de legalisering van MAID in Canada, zei de CCCB dat euthanasie en hulp bij sterven „nooit moreel aanvaardbaar kunnen zijn, omdat zij ernstig in strijd zijn met de waardigheid van de menselijke persoon en met het respect dat God, de Schepper en Heer van het leven, toekomt.”

Ondanks dergelijke morele vermaningen bleek uit een Ipsos-peiling van juni 2023, uitgevoerd in opdracht van de pro-MAID-groep Dying with Dignity, dat de steun voor MAID onder Canadese katholieken voor patiënten bij wie een natuurlijke dood redelijkerwijs te verwachten is vrijwel gelijk was aan het landelijke cijfer: 83% tegenover 84% in totaal.

De steun onder katholieken voor MAID is niet louter filosofisch. In Vancouver vertelde pater Joseph D’Souza, pastoor van de St. Mary-parochie, aan CCN dat hij twee jaar geleden zeer verontrust was toen hij hoorde dat een bejaarde, zieke religieuze zuster die in zijn parochie woonde van plan was MAID te gebruiken om haar dood te bespoedigen.

D’Souza zei dat hij het verzoek van de zuster om het sacrament van de ziekenzalving weigerde en vervolgens, na overleg met de kanselarij, ook weigerde een uitvaartmis te vieren toen de zuster haar MAID-dood daadwerkelijk liet plaatsvinden.

De leer van de Kerk ondersteunt zijn handelen duidelijk, zei hij. „Maar als gebaar van goede wil kunnen we naar de begraafplaats gaan en het graf zegenen, wat ik heb gedaan,” zei hij.

D’Souza zei dat hij de zegening bij het graf „gebruikte als een gelegenheid om [de rouwenden] duidelijk te maken dat de Kerk tegen MAID is … omdat de Kerk het leven waardeert, het leven door God is geschapen en alleen Hij het recht heeft het weg te nemen. Toen ik dat in mijn preek heel duidelijk maakte, begrepen alle vrienden dat.”

In de Holy Trinity Catholic Church in Spruce Grove, Alberta, wijdde pater Paul Moret afgelopen maart een preek aan de katholieke leer over de heiligheid van het leven, als reactie op aanhoudende geruchten dat twee parochianen door MAID waren overleden, vertelde hij aan CCN.

Hij zei dat de families van deze twee parochianen — een langdurig lid van de Knights of Columbus en een lid van de Catholic Women’s League — naar verluidt hadden verzwegen dat de twee MAID hadden gekregen, zodat er uitvaartmissen voor hen konden worden gehouden.

„Ik wilde mensen gewoon heel duidelijk maken wat de Kerk hierover leert, zodat ze bij beslissingen rond het levenseinde niet besluiten voor MAID te kiezen,” vertelde Moret aan CCN.

Hij zei dat hij denkt dat de aanhoudende negatieve invloed van de uitspraken van de Canadese bisschoppen over het persoonlijk geweten deels verantwoordelijk is voor de steun voor MAID onder sommige katholieken.

Moret verwees rechtstreeks naar de „Winnipeg-verklaring” uit 1968, die de Canadese bisschoppen uitvaardigden als reactie op Humanae Vitae, de encycliek van paus Paulus VI die het gebruik van kunstmatige anticonceptie verbood.

Hij zei dat de verklaring van de bisschoppen de onjuiste indruk wekte dat iemand die zijn geweten volgt ervoor kan kiezen zich niet aan de officiële leer van de Kerk te houden.

Toch zijn pastorale kwesties rond MAID volgens Moret niet altijd eenduidig. Hij zei dat zijn pastorale reactie duidelijk was toen MAID voor het eerst werd gelegaliseerd: het is onder alle omstandigheden verkeerd.

Nu wordt zijn reactie echter beïnvloed door nieuwsberichten dat sommige Canadezen onder druk worden gezet om voor MAID te kiezen en dat sommigen hun toevlucht nemen tot hulp bij sterven vanwege ontoereikende gezondheidszorg.

„Mensen worden ertoe gedwongen,” zei Moret. „Mensen worden over de rand geduwd, hetzij door de medische beroepsgroep zelf, hetzij door familieleden, hetzij door wat dan ook. Daarom denk ik niet dat we ervan kunnen uitgaan dat iemand vrij heeft gekozen.”

Hij vergeleek deze veranderde omstandigheden met de verschuiving in de opvatting van de Kerk over zelfdoding. Vroeger ging de Kerk ervan uit dat iedereen die zelfmoord pleegde dit deed met volledige kennis van de morele gevolgen van zijn daad — dat het een zware zonde was, rechtstreeks in strijd met het vijfde gebod en de waardigheid van het menselijk leven.

De Catechismus van de Katholieke Kerk stelt tegenwoordig echter: „Ernstige psychische stoornissen, angst of grote vrees voor beproeving, lijden of foltering kunnen de verantwoordelijkheid verminderen van degene die zelfmoord pleegt” (nr. 2282).

Moret zei dat hij graag verduidelijking zou krijgen over de vraag of omstandigheden rond iemands euthanasiedood eveneens van invloed kunnen zijn op zijn pastorale reactie.

Dit verhaal werd oorspronkelijk gepubliceerd door Canadian Catholic News en is met toestemming, en met aanpassingen, herdrukt.