31 oktober 2026 – Foto: Dariusz Skrzyniarz/Instytut Pamięci Narodowej |
EWTN News |
Hoe de Kerk omging met totalitaire regimes in de 20e eeuw.
De conferentie “De Heilige Stoel in het Gezicht van Totalitaire Systemen in de 20e Eeuw: Nieuwe Perspectieven en Onderzoeksrichtingen” vond plaats aan de Pontificale Gregoriaanse Universiteit in Rome van 28 tot 29 oktober. Tijdens de twee dagen bespraken wetenschappers hoe het Vaticaan reageerde op onderdrukkende regeringen, met name vanaf de tijd van paus Pius XII tot het Tweede Vaticaans Concilie.
Het Instituut voor Nationale Herinnering – Commissie voor de Vervolging van Misdrijven tegen de Poolse Natie en het Pontificale Comité voor Historische Wetenschappen, die het evenement organiseerden, presenteerden ook een nieuwe tentoonstelling aan de Gregoriaanse over de vieringen van 1966 van de 1000e verjaardag van de Doop van Polen in 966.
Totalitarisme: Verleiding om als God te zijn
Zoals gerapporteerd door Vatican News opende de conferentie met een hoofdlezing van kardinaal Pietro Parolin, staatssecretaris van het Vaticaan, die landen waarschuwde om zich niet in de plaats van God te stellen.
“[Totalitarisme] ontstaat uit de menselijke verleiding om ‘als God te willen zijn,’ om te bepalen hoe de mensheid leeft en denkt, en om zijn eigen ideologische overtuigingen op te leggen,” zei Parolin.
Hij bekritiseerde ook de neiging van landen om de staat en bepaalde constructies boven religie te verheffen.
“Door de sociale klasse, het ras of de staat op het altaar in de plaats van God te verheffen, sacraliseerden [totalitaire regimes] hun ideologische concepten en creëerden politieke religies, met eigen ‘liturgieën’, profeten, martelaren en ethische normen,” voegde Parolin toe.
Het Vaticaan van Pius XII en het nazi-regime
Onder de onderwerpen die op de conferentie werden besproken, bevond zich de houding van de Heilige Stoel onder de eerwaarde Pius XII tegenover nazi-Duitsland tijdens de Tweede Wereldoorlog, inclusief de Holocaust.
Parolin stelde dat Pius XII oorlogen op een wijze veroordeelde “die niet zou leiden tot nog grotere vervolging” en dat hij “een diplomatie van liefde op ongekende schaal” toonde.
Anderen op de conferentie beschreven de houding van de Kerk gedurende deze periode als “duurzaam.”
Paus Pius XII en Adolf Hitler. | Foto: Everett Historical/Shutterstock |
“Ik zou zeggen dat de Kerk, en in het bijzonder de Heilige Stoel, deed wat zij mogelijk en duurzaam achtte gedurende de besproken periodes, net zoals zij dat nu doet,” zei pater Nicola Spinato, een theoloog uit Padua, Italië.
“De Heilige Stoel en de Kerk zijn niet simpelweg politieke actoren die binnen het politieke toneel wedijveren. Hun rol is pastoraal en kerkelijk,” voegde Spinato toe.
Vaticaanse totalitaire weerstand onder Vaticanum II en Johannes Paulus II
Tijdens de conferentie presenteerden verschillende deelnemers over de invloed van het Tweede Vaticaans Concilie op de uitgesproken weerstand van de Heilige Stoel tegen totalitaire regimes.
Spinato sprak over hoe de Kerk via het concilie haar verzet tegen racisme en alle vormen van discriminatie formuleerde.
“De confrontatie met het totalitarisme en racisme van de 20e eeuw droeg bij aan de ontwikkeling van de sociale leer van de Kerk,” zei Spinato.
Anderen merkten de invloed op van Sint Johannes Paulus II op de Vaticaanse diplomatie, met name in Polen en Latijns-Amerika.
“Johannes Paulus II greep actief in om dictaturen te beëindigen en de terugkeer naar democratie te bevorderen. Van 1 tot 6 april 1987 bezocht hij Chili — een reis die de geschiedenis van het land zou veranderen,” zei Gianni La Bella, lid van het Pontificale Comité voor Historische Wetenschappen.
“Na Johannes Paulus’ pelgrimstochten naar Polen in 1983 en 1987 begonnen de pogingen om de crisis te boven te komen. Zijn invloed en wetten die religieuze vrijheid garandeerden, effenden de weg voor Polen en de Heilige Stoel om op 17 juli 1989 volledige diplomatieke betrekkingen te herstellen,” zei pater Albert Warso, hoogleraar aan de Katholieke Universiteit Johannes Paulus II in Lublin.
Gerelateerd
