Geschil over glas-in-loodramen van Notre-Dame loopt hoger op

9 mei 2026 – tentoonstelling in 2025 in het Grand Palais in Parijs toont de ontwerpen die zijn geselecteerd voor wat naar verwachting de nieuwste glas-in-loodramen van de Notre-Dame zullen worden. Foto: Simon Lerat pour le GrandPalaisRmn, Parijs, 2025 |

NCRegister – Solène Tadié Wereld |

De controverse rond het besluit om een deel van de historische ramen van de Notre-Dame te vervangen door een eigentijds ontwerp is geëscaleerd tot juridische stappen van een erfgoedvereniging en oproepen tot vreedzame protesten

De langlopende controverse over de vervanging van zes 19e-eeuwse glas-in-loodramen in de kathedraal Notre-Dame de Paris lijkt een nieuwe — en mogelijk beslissende — fase in te gaan.

Op 20 april werd de vergunning voor het verwijderen en vervangen van de ramen in een van de zuidelijke kapellen van het schip, ontworpen door Eugène Viollet-le-Duc, de architect van de iconische torenspits van de Notre-Dame, openbaar gemaakt op de hekken van de kathedraal, wat vrijwel onmiddellijk tot juridische stappen leidde. De erfgoedbeschermingsgroep Sites et Monuments, die toekeek terwijl op 27 april steigers werden opgebouwd, kondigde aan dat zij een spoedberoep zou indienen bij de administratieve rechtbank van Parijs, gericht tegen de vergunning zelf.

Het plan om deze ramen te vervangen door hedendaagse creaties van de Franse kunstenares Claire Tabouret — eind vorig jaar aan het publiek onthuld in het Grand Palais — heeft de afgelopen twee jaar ongewoon brede tegenstand opgeroepen, van erfgoeddeskundigen tot katholieke persoonlijkheden.

Een strijd om de identiteit van de kathedraal

Een van de belangrijkste argumenten tegen het project is dat de ramen van Viollet-le-Duc deel uitmaken van de 19e-eeuwse restauratie van de kathedraal en dat het plaatsen van hedendaagse kunstwerken in het schip de balans zou verstoren. De voorgestelde ontwerpen zijn zelf bekritiseerd omdat ze te figuratief zouden zijn voor het schip. Voor velen druist het verwijderen van ramen die de brand van 2019 hebben overleefd – en sindsdien zijn gereinigd en gerestaureerd – in tegen de logica van de restauratie zelf. Critici wijzen ook op de geschatte kosten van het project, ongeveer 4 miljoen euro (ongeveer 4,7 miljoen dollar), als onevenredig, gezien de bredere behoeften op het gebied van erfgoed. Het project stuitte ook op verzet van de Franse Nationale Commissie voor Erfgoed en Architectuur, die in juli 2024 een negatief advies uitbracht.

Voor de voorzitter van Sites et Monuments, Julien Lacaze, raakt de kwestie de kern van erfgoedbescherming. “De vraag is of de ramen van Viollet-le-Duc die verwijderd moeten worden, artistieke en historische waarde hebben of niet,” zei hij in een interview met Famille Chrétienne. “Viollet-le-Duc was niet zomaar een restaurateur; hij was een schepper in de volle betekenis van het woord. Wat telt, is zijn visie op de middeleeuwen en de vrijheid waarmee hij die benaderde.”

De vereniging had vorig jaar al een eerdere juridische procedure aangespannen, waarin zij de bevoegdheid om de ramen te verwijderen betwistte van de overheidsinstantie die op de restauratie van de Notre-Dame toezicht houdt. Die zaak is nog in beroep, terwijl de nieuwe procedure rechtstreeks betrekking heeft op de inhoud van het besluit. Ter ondersteuning van haar juridische inspanningen heeft Sites et Monuments ook een crowdfundingcampagne.

Buiten de rechtszaal blijft de weerstand in heel Frankrijk groeien: meer dan 340.000 mensen hebben een petitie ondertekend waarin wordt opgeroepen tot het behoud van de ramen van Viollet-le-Duc.

De omvang van het publieke verzet heeft weinig gedaan om het project te vertragen, dat door velen wordt gezien als een weerspiegeling van de wens van president Emmanuel Macron om een eigentijds stempel op de gerestaureerde kathedraal te drukken — een visie die al op de proef werd gesteld na de brand van 2019, toen zijn voorstel om de spits door een modern ontwerp te vervangen uiteindelijk terzijde werd geschoven na hevige controverse. Critici zien het glas-in-loodproject nu als een hernieuwde poging om zijn stempel op het monument te drukken.

Meer in het algemeen wijst de controverse op een diepere verdeeldheid over hoe het verleden moet worden behandeld – behouden als een geërfd geheel of geherinterpreteerd door middel van hedendaagse artistieke keuzes. Voorstanders van het project stellen dat historische monumenten open moeten blijven staan voor nieuwe vormen van expressie; Tabouret, die de omstreden ramen in kwestie ontwierp, heeft gewaarschuwd tegen het “bevriezen” van een monument in de tijd.

Oproep van priester tot protest

Hoewel de aartsbisschop van Parijs, Laurent Ulrich, het huidige project heeft goedgekeurd – een standpunt dat wordt gedeeld door sommigen binnen de Kerk die hedendaagse kunst zien als een legitieme uitingsvorm binnen historische monumenten – geniet het voorstel geen unanieme steun binnen de katholieke gelederen.

Een van de meest uitgesproken stemmen van de afgelopen dagen is die van pater Michel Viot, een in Parijs gevestigde priester, die heeft opgeroepen tot een vreedzaam openbaar protest. In een bericht op sociale media zei hij dat katholieken in Parijs, in heel Frankrijk en in het buitenland — met name degenen die hebben bijgedragen aan de restauratie van de kathedraal — “gewaarschuwd moeten worden voor de dag dat aan de ramen wordt begonnen.” Hij spoorde hen aan om ter plaatse samen te komen, hetzij met rozenkransen, hetzij gewoon “om te bidden of te protesteren”, allemaal om “eerbied voor de wet te eisen”. Hij hekelde wat hij omschreef als een willekeurig besluit en een aanval op schoonheid die, in zijn woorden, een “cultuur van de dood” dient.

Het feit dat de werkzaamheden werden goedgekeurd ondanks herhaaldelijke negatieve adviezen van erfgoedinstanties heeft het beeld versterkt van een top-down initiatief dat voornamelijk wordt gedreven door politieke overwegingen – een beeld dat sindsdien een bredere golf van verontwaardiging op sociale media heeft ontketend.

Voorlopig zijn alle ogen gericht op de administratieve rechtbank, waar het lot van het project binnenkort op de proef zou kunnen worden gesteld.

Solène Tadié Solène Tadié is de Europa-correspondent voor EWTN News. Als Frans-Zwitserse journaliste, gevestigd in Rome en Boedapest, doet zij al enkele jaren verslag van religieuze, politieke en culturele aangelegenheden in heel Europa. Eerder werkte zij op de cultuursectie van L’Osservatore Romano, het Italiaanstalige dagblad van het Vaticaan. Naast haar verslaggeving is ze een veelgevraagd spreker en moderator op internationale conferenties over belangrijke maatschappelijke en beschavingskwesties. Ze is de auteur van een binnenkort te verschijnen boek met interviews met kardinaal Péter Erdő, Le Royaume et le monde (Cerf, 2026), en werkt momenteel aan een boek over de vernieuwing van het katholieke geloof in Europa, dat in 2027 in de VS zal verschijnen. Ze heeft een masterdiploma in journalistiek van de Universiteit Roma Tre (Italië) en een diploma in filosofie van de Pauselijke Universiteit van Sint-Thomas van Aquino (Angelicum, Italië).