Conferentie in Rome: pleidooi voor Maria als ‘Medeverlosseres’

15 oktober 2026 – Tijdens de conferentie vindt er een aanbidding plaats, met rozenkransgebed en zegening. Foto: Edward Pentin / National Catholic Register |

NCRegister – Edward Pentin |

Vooraanstaande theologen en kardinalen buigen zich over de mariale leer, devotie en geschiedenis, bijna een jaar nadat het Vaticaan de titel in officieel gebruik controversieel als ongepast bestempelde.

Twee kardinalen, vooraanstaande theologen en andere wetenschappers verdedigden de titel ‘Medeverlosseres’ voor de Heilige Maagd Maria tijdens een internationale conferentie in Rome. Zij benadrukten haar unieke medewerking aan de verlossing van de mensheid, maar onderstreepten tegelijkertijd dat haar taak ondergeschikt is aan de verlossende rol van Christus.

Kardinaal Raymond Burke en kardinaal Gerhard Müller bevestigden de mariale titel tijdens de conferentie van 7-8 oktober, getiteld De Maria numquam satis („Over Maria kan men nooit genoeg zeggen”). De bijeenkomst bracht meer dan 400 wetenschappers, religieuzen en leken uit de hele wereld samen om belangrijke dogmatische kwesties te bespreken die ten grondslag liggen aan de verering van de Moeder van God en de rol van Maria in de eredienst, de devotie en de geschiedenis.

Kardinaal Raymond Burke spreekt tijdens de conferentie van 7 en 8 oktober.Foto: Edward Pentin/National Catholic Register |

De verdediging van de mariale devotietitel door de kardinalen kwam bijna een jaar nadat het Vaticaan Mater Populi Fidelis had gepubliceerd. De 23 pagina’s tellende leerstellige nota werd op grote schaal bekritiseerd omdat daarin werd gesteld dat de titel „Medeverlosseres“ voor de Heilige Maagd Maria „altijd ongepast“ (of „ongeschikt“) is in het officiële kerkelijk taalgebruik en de liturgie, aangezien deze „het risico met zich meebrengt dat de unieke verlossende bemiddeling van Christus wordt verdoezeld en daardoor verwarring kan veroorzaken“.

In zijn toespraak ter opening van de conferentie, die plaatsvond in het Patristisch Instituut Augustinianum in Rome, zei kardinaal Burke dat de titel, mits juist begrepen, Maria niet op hetzelfde niveau als Christus plaatst. Alleen Christus is Verlosser, zei hij, terwijl de rol van Maria volledig afhankelijk is van en ondergeschikt is aan Hem. Op basis van de Schrift, de kerkvaders, Lumen Gentium, de heilige Johannes Paulus II en mariologen onderstreepte hij de unieke bijdrage van Maria aan de verwezenlijking van de verlossing.

Hij stelde dat het Tweede Vaticaans Concilie de kern van deze leer bevestigde, ook al vermeed het de term „Medeverlosseres“ vanwege mogelijke misverstanden. Kardinaal Burke voegde eraan toe dat de verschijningen van Guadalupe in 1531 een levendige uitdrukking zijn van deze theologie. Maria’s woorden tot Juan Diego, zo zei hij, identificeren haar als de Maagdelijke Moeder van de ware God en openbaren haar moederlijke missie om Christus’ barmhartigheid, genezing en verlossing tot alle volkeren te brengen.

Hij concludeerde dat de verering van Onze-Lieve-Vrouw van Guadalupe de trouw aan Christus zou moeten versterken, de toewijding aan Maria als een weg naar Hem zou moeten aanmoedigen, en de gedoopten zou moeten inspireren om lijden, dienstbaarheid en getuigenis met Christus te verenigen voor de verlossing van de wereld.

In zijn toespraak op 8 oktober beschreef kardinaal Gerhard Müller de titel „Medeverlosseres“ voor de Heilige Maagd Maria als een legitieme uitdrukking van het katholieke geloof en niet als een misleidende overdrijving of een uitdaging voor de unieke plaats van Christus als enige Verlosser en Middelaar.

De emeritus-prefect van de Congregatie voor de Geloofsleer zei dat de titel Maria’s unieke, ondergeschikte medewerking aan de verlossing erkent, gewild „in de door de genade bewerkstelligde vrijheid“. Haar medewerking, zo zei hij, was „constitutief“ voor de Incarnatie en onlosmakelijk verbonden met het verlossingswerk van Christus. „Als zij haar ‘Fiat’ had geweigerd“, merkte hij op, „zouden wij allen voor altijd verloren zijn gebleven.“

De Duitse kardinaal verwierp het argument dat de titel zou moeten worden afgeschaft om protestantse bezwaren te vermijden, en stelde dat dergelijke bezwaren een theologie weerspiegelen die de vrije medewerking van de mensheid aan de genade onvoldoende erkent.

Hij benadrukte dat de titel „Medeverlosseres“ analogisch moet worden begrepen, waarbij hij zei dat Christus alleen de mensheid verlost in de primaire en volmaakte zin, terwijl de rol van Maria volledig afhankelijk is van en voortvloeit uit zijn genade. Hij stelde ook dat het feit dat de titel pas later als theologische formulering is ontstaan, de waarheid die erin tot uitdrukking komt niet ondermijnt, aangezien de Kerk vaak precieze bewoordingen geeft aan realiteiten waarin zij al lang gelooft.

Tijdens de tweedaagse conferentie werden diverse lezingen gehouden door katholieke wetenschappers die zich verdiepten in verschillende aspecten van de mariale theologie.

Een van de hoofdsprekers, pater Manfred Hauke, hoogleraar dogmatische theologie aan de Theologische Faculteit van Lugano, Zwitserland, sprak over het „goddelijke moederschap“ van Maria en weerlegde 19e-eeuwse historische theorieën die het dogma reduceerden tot een syncretisme met de heidense cultussen van Artemis of Isis. Hij toonde de solide bijbelse en patristische grondslag van de Theotokos aan, waarbij hij eraan herinnerde dat de incarnatie de actieve medewerking van het schepsel vereist en dat Maria bij de aankondiging haar instemming gaf namens de gehele menselijke natuur.

De pauselijke theoloog, de dominicaner pater Wojciech Giertych, hield een lezing over „Het primaat van de maagdelijke liefde binnen de moederlijke liefde van Maria”, waarin hij een diepgaand emotioneel en spiritueel onderscheid schetste tussen maagdelijke liefde — gekenmerkt door ontzag, verering en een totale afwezigheid van bezitsdrang — en moederlijke liefde. Deze laatste dreigt, indien niet gezuiverd, te ontaarden in egoïstische gehechtheid, terwijl bij Maria beide dimensies volmaakt samensmelten en zo de Kerk het volmaakte model bieden van geestelijke vruchtbaarheid die voortkomt uit genade en naastenliefde.

De dominicaner pater Wojciech Giertych spreekt tijdens de conferentie. Foto: Edward Pentin/National Catholic Register |

In zijn presentatie zei kerkhistoricus en hoogleraar Roberto de Mattei dat het perspectief van de theologie van de geschiedenis van Fatima draait om twee hoekstenen: „Rusland zal zijn dwalingen over de hele wereld verspreiden“ en „Uiteindelijk zal mijn Onbevlekt Hart zegevieren.“

Hij legde uit dat de triomf van het Onbevlekte Hart van Maria de moederlijke soevereiniteit zal tonen van Maria, die vanaf het allereerste moment onbevlekt was. Als Medeverlosseres en universele Middelares van alle genaden, zo zei hij, bereidt zij – door de bekering van de mensheid en de overwinning op alle dwalingen – de erkenning voor van haar koningschap en van het koningschap van Jezus Christus over de gehele mensheid.

De reden voor onze hoop, zo concludeerde de Mattei, „is de zekerheid dat God trouw is aan zijn beloften, want, zoals de heilige Augustinus altijd leert: ‘Hij die ons tot hoop heeft geleid, zal ons niet bedriegen; Hij zal ons de vervulling schenken van wat wij hopen.’ Deze hoop berust niet op onze eigen kracht, maar is gevestigd op Haar die God heeft aangesteld als Moeder van de goddelijke hoop en overwinnaar in alle strijd. Zij is de bron zelf van ons vertrouwen en de wortel van onze theologie van de geschiedenis.”

De conferentie werd afgesloten met een rondetafelgesprek over het thema „Maria vandaag: geloof, leer en devotie in de hedendaagse wereld“, met deelname van de dominicaner pater Lawrence Lew, Régis de Lassus, oprichter van Salve Corda, de Internationale Alliantie voor de Eerste Zaterdagen van Fatima; en Timothy Tindal Robertson, voormalig nationaal voorzitter van het Wereldapostolaat van Fatima in Engeland en Wales.

De slotwoorden werden uitgesproken door Virginia Coda Nunziante, die eraan herinnerde dat de conferentie slechts één etappe is op een reis die de organisatoren willen voortzetten „met onze bescheiden krachten en met een enorm vertrouwen in de belofte die ons pad verlicht: ‚Uiteindelijk zal mijn Onbevlekt Hart zegevieren.‘“

In een interview voorafgaand aan de bijeenkomst vertelde Nunziante aan de Register dat het niet de bedoeling van de conferentie was „controverse aan te wakkeren, maar theologische duidelijkheid te herstellen“.

De conferentie, die dagelijkse aanbidding en het bidden van de rozenkrans in de Basilica di San Giovanni Battista dei Fiorentini omvatte, ontving diverse steunbetuigingen van curiale functionarissen, waaronder van kardinaal Víctor Fernández, prefect van het Dicasterie voor de Geloofsleer, die toezicht hield op het opstellen van de leerstellige nota Mater Populi Fidelis. Hij zei dat hij het betreurde dat hij het evenement niet kon bijwonen, maar bracht zijn „hartelijkste en oprechtste wensen“ over en sloot zich in gebed aan bij de bijeenkomst.

Edward Pentin Edward Pentin is senior medewerker van de Register en Vaticaan-analist bij EWTN News. Hij begon met verslaggeving over de paus en het Vaticaan bij Radio Vaticaan, waarna hij de Rome-correspondent werd voor de National Catholic Register van EWTN. Hij heeft ook verslag gedaan over de Heilige Stoel en de katholieke Kerk voor een aantal andere publicaties, waaronder Newsweek, Newsmax, Zenit, The Catholic Herald en The Holy Land Review, een franciscaanse publicatie die gespecialiseerd is in de Kerk en het Midden-Oosten. Edward is de auteur van The Next Pope: The Leading Cardinal Candidates (Sophia Institute Press, 2020) en The Rigging of a Vatican Synod? An Investigation into Alleged Manipulation at the Extraordinary Synod on the Family (Ignatius Press, 2015). Volg hem op Twitter via @edwardpentin.