De theologie van het lichaam ontmoet de psychologie

9 november 2026 – Foto: Amira Abuzeid/EWTN News |

Katholieken zoeken genezing via het personalisme van Johannes Paulus II.

In een cultuur die wordt gekenmerkt door toenemende angst en een verlies van zingeving, zoeken steeds meer katholieken naar manieren om menselijke ontplooiing te bevorderen door het beste uit de psychologische wetenschap te integreren met de personalistische filosofie van de heilige Johannes Paulus II.

Katholieken kwamen van 20 tot en met 23 oktober in Dallas bijeen voor de Summit of Integration van het CatholicPsych Institute. De oprichter, Greg Bottaro, wiens werk draait om de integratie van de leer van de heilige Johannes Paulus II over de betekenis en het doel van het lichaam met de psychologische praktijk, zei tegen de aanwezigen dat „de heilige Johannes Paulus II meer voor psychologen heeft geschreven dan welke andere psycholoog ook in de afgelopen 150 jaar”.

„Johannes Paulus II gebruikte in zijn theologie van het lichaam niet de taal van de psychologie, maar alles waar hij over sprak, was relevant voor dat vakgebied”, vertelde Bottaro aan EWTN News. „Geloof, rede en wetenschap komen in zijn werk allemaal samen.”

De theologie van het lichaam leert dat de menselijke persoon een eenheid van lichaam en ziel is, als man en vrouw geschapen naar het beeld van God en geroepen tot gemeenschap door de oprechte zelfgave. Het lichaam heeft een „bruids-” of echtelijke betekenis: het drukt de persoon uit en is gericht op liefdevolle zelfgave, die volledig tot haar recht komt in de blijvende, exclusieve en levengevende verbintenis van het huwelijk of in de celibataire zelfgave omwille van het koninkrijk.

Sprekers op de conferentie, die samenviel met de feestdag van de heilige Johannes Paulus II op 22 oktober, brachten de geschriften van de heilige in verband met hun eigen werk en persoonlijke leven.

Een liefde die ‘sterker is dan de dood’

Christopher West, een katholieke auteur en docent die gespecialiseerd is in de theologie van het lichaam, hield een lezing met de titel „Mijn innerlijke reis met de heilige Johannes Paulus II”.

West zei dat de geschriften van de heilige hem hielpen een verlangen te begrijpen dat al in zijn kindertijd was ontstaan: het verlangen naar een liefde die nooit zou eindigen.

Hij vertelde dat dit verlangen begon met een onschuldige verliefdheid op een meisje uit zijn klas in groep 6, maar hem naarmate hij ouder werd naar een verwrongen kijk op seksualiteit en het lichaam leidde: „Ik verlangde naar schoonheid; ik verlangde naar vreugde; ik verlangde naar geluk dat eeuwig duurt, dat niet sterft.”

„De Kerk noemt dit verlangen eros”, zei hij, het Griekse woord voor romantische liefde. „Eros schreeuwt om een liefde die ‘sterker is dan de dood’”, vervolgde hij, waarbij hij citeerde uit het Hooglied in het Oude Testament.

„Het christendom is een uitnodiging voor een bruiloftsmaal dat aan die kreet van het hart beantwoordt”, zei hij.

De heilige Johannes Paulus II leerde dat „het christendom geen verlossing van het lichaam en de seksualiteit is. Het is de verlossing van het lichaam en de seksualiteit. Christus kwam in de wereld, niet om degenen te veroordelen bij wie eros is verstoord, maar om die weer in goede banen te leiden”.

„De meest rampzalige fout van christenen is seksualiteit als waardeloos te beschouwen en weg te gooien in plaats van haar te verlossen”, vervolgde hij. „Met eros hebben we drie keuzes: het onderdrukken, richten op eindig genot of, door de genade van God, leren ons verlangen naar het oneindige op het oneindige te richten.”

Hij zei dat hij de heilige Johannes Paulus II niet in de eerste plaats als theoloog ziet, maar als een geestelijke vader wiens geschriften hem hielpen zijn eigen doodsangst onder ogen te zien.

„Deze grenzeloze eis van eros drukt het fundamentele probleem van het menselijk bestaan uit: het hart verlangt naar oneindigheid, maar kan die niet schenken. Het eist eeuwigheid op, maar is gebonden aan de dood”, vervolgde West. „Onze diepste angst is de confrontatie met onze eigen dood.”

„Johannes Paulus II is werkelijk een vader voor mij geweest”, zei West. „Dat is wat deze man mij in mijn leven heeft geschonken: hij heeft me geholpen mijn diepste angst onder ogen te zien en me moed gegeven.”

West zei dat hij die moed nodig had om de moeilijkheden onder ogen te zien die angst had veroorzaakt in zijn 31-jarige huwelijk met zijn vrouw Wendy, die op de eerste rij zat terwijl hij sprak.

Hij zei dat hij „diepe, onbewuste wonden van afwijzing” had ontdekt die hij in zijn jeugd van zijn broer had opgelopen, maar die uiteindelijk voortkwamen uit doodsangst en ertoe hadden geleid dat hij „het ware hart van mijn vrouw afwees”.

„Als ik je zoveel verdriet en leed heb bezorgd, komt dat doordat ik wilde dat je iets voor me zou doen wat je onmogelijk kon doen: mijn doodsangst wegnemen”, zei hij. „Ik wilde dat je die existentiële dreiging zou wegnemen.”

„En we worden ouder, is het je niet opgevallen?” vroeg hij haar lachend. „We zijn eind vijftig en al dat grijze haar herinnert ons eraan dat we sterven; we zitten allemaal op deze lopende band en we zullen er allemaal af vallen.”

Een ‘erfenis van leven’

In zijn keynote kwam Bottaro herhaaldelijk terug op het idee dat christenen van God een „erfenis van leven” ontvangen, en geen erfenis van angst en dood.

„De erfenis van leven, de nalatenschap van leven, van de Verrijzenis, is het antwoord op de diepste angst in het menselijk hart: de dood”, zei hij, waarbij hij verwees naar de aansporing van de heilige Johannes Paulus II: „Wees niet bang!”

Bottaro beschreef de heilige ook als een geestelijke vader die zijn leven vorm had gegeven.

Hij vertelde over een bezoek aan Polen in een periode waarin hij in zijn werk worstelde met ontmoediging. Hij zat aan de keukentafel waar de jonge Karol Wojtyła (Johannes Paulus II) zijn vader dood had aangetroffen. Terwijl Bottaro daar zat, voelde hij naar eigen zeggen „dat Johannes Paulus II zijn armen om me heen sloeg”. Daarna kon hij zijn professionele werk met hernieuwde bezieling voortzetten.

De volgende vijf jaar werkte hij aan „The Personalist Cure”, een boek waarin de theologische leer van de heilige wordt geïntegreerd met de psychologie. Het werd tijdens de conferentie uitgebracht, op de feestdag van de heilige Johannes Paulus II.

Bottaro zei dat het boek een handleiding is om genezing en geestelijke gezondheid vanuit katholiek perspectief te begrijpen. Het is bedoeld voor iedereen die geestelijke gezondheid of menselijke vorming bestudeert.

Michelle Gardiner, een moeder van vier die de conferentie bijwoonde, vertelde EWTN News dat de top „me omringde met de werkelijkheid waaraan Johannes Paulus II zijn leven heeft gewijd: authentieke genezing begint met eerbied voor en bescherming van de onschendbare gave van mezelf en van ieder ander mens”.

„Onbedoeld keren we ons af van God, de allerhoogste minnaar die ons heeft geschapen om vreugde te ervaren, wanneer we de gave afwijzen vanwege verwondingen in relaties”, zei ze. „Johannes Paulus II wist dit: authentieke menselijke ontplooiing vereist dat we de onschendbare gave van de menselijke persoon ontvangen en beschermen.”