AI en evangelisatie

29 oktober 2026 – Een deelnemer houdt een gedrukt exemplaar van Magnifica Humanitas, de eerste encycliek van paus Leo XIV, vast tijdens de presentatie van het document op 26 mei 2026 in de Nieuwe Synodezaal in het Vaticaan. | Foto: Daniel Ibanez / EWTN News |

NCRegister – George Weigel |

COMMENTAAR: De belangrijkste en meest dringende taak van de katholieke Kerk in de omgang met AI is alles in het werk te stellen om degenen die AI in razend tempo ontwikkelen ervan te overtuigen dat wij schepselen zijn van een Schepper,.

We zijn geen op twee benen lopende algoritmen waarvan de gegevensverwerkingscapaciteiten tot het uiterste moeten worden opgeschroefd.

Tijdens een Gaudium et Spes 22 podcast over de encycliek Magnifica Humanitas afgelopen juni zei ik tegen mijn vriend [en regelmatige medewerker van de Register] Larry Chapp, misschien wat luchtiger dan het onderwerp verdiende, dat de mensen die de AI-revolutie aanvoeren „het verschil niet kennen tussen metafysica en Metamucil“. Dat wil zeggen, ze lijken zich niet bewust te zijn van het feit dat er diepe waarheden in de menselijke conditie geschreven staan: waarheden die we met ons verstand kunnen kennen (en, zo zouden christenen benadrukken, door openbaring); waarheden die de wegen naar persoonlijke ontplooiing en sociale solidariteit onthullen.

In haar column in de Wall Street Journal van 3 oktober bracht Peggy Noonan op scherpe wijze een soortgelijk punt naar voren:

“…. Silicon Valley is al minstens twee generaties lang vreemd. Het geloof in bizarre of sekte-achtige ideeën (effectief altruïsme, utilitarisme) is er net zo gewoon als het gebruik van psychedelica, vreemde gezondheidsregimes, extreem kapitalisme en een soort persoonlijk hoogfunctionerend publiek optimisme dat gepaard gaat met een wereld van schuilplaatsen, gasmaskers, privé-vliegvloten en legers van gewapende beveiligers. Wat religieuze overtuigingen betreft, doen velen van hen me denken aan … de vroege Anthropic-investeerder Sam Bankman-Fried, die tegen auteur Michael Lewis zei, in diens boek Going Infinite, dat in zijn elitaire jeugd in de Bay Area „God iets op tv was. God kwam wel ter sprake, maar ik dacht niet dat iemand daadwerkelijk in God geloofde.” De heer Lewis: „Het zei niet alleen iets over Sam, maar ook over zijn opvoeding, dat hij bijna tien jaar in de Verenigde Staten van Amerika kon leven zonder te beseffen dat andere mensen in God geloofden…”

Dat roept natuurlijk het oude cliché op – dat meestal ten onrechte, maar begrijpelijkerwijs wordt toegeschreven aan die meester-aforist, G.K. Chesterton – dat wanneer mensen ophouden in God te geloven, ze niet in niets geloven, maar in alles. Zoals het idee dat AI „bewustzijn“ heeft en behandeld moet worden als een moreel handelend subject met rechten. Of neem de „Aha!“-ervaring van OpenAI-CEO Sam Altman: „Toen ik me realiseerde dat intelligentie gesimuleerd kan worden, liet ik het idee van onze [menselijke] uniciteit los, en dat was niet zo traumatisch als ik dacht.“

En waar leidt dat toe? Naar een brave new world waarin, zoals de heer Altman suggereerde, ‘wij de eerste soort ooit zullen zijn die onze eigen nakomelingen ontwerpt’, terwijl AI-‘actoren’ versmelten met mensen om … wat te produceren? Een prometheïsche mensheid? Een prometheïsche posthumaniteit? Cyborgs?

Afgelopen juli had ik een uitgebreid gesprek met kardinaal Grzegorz Ryś, de aartsbisschop van Krakau, dat op een gegeven moment ging over de encycliek van paus Leo. Zowel de kardinaal als ik waren dankbaar voor het feit dat de Heilige Vader erop aandrong dat de kernvraag die door AI aan de orde wordt gesteld, draait om de vraag: wie zijn wij als mensen?

Een ouder materialisme suggereerde dat we slechts gestold sterrenstof zijn, het gelukkige maar toevallige bijproduct van 15 miljard jaar willekeurige kosmische biochemische krachten en onpersoonlijke natuurlijke selectie. De nieuwe materialisten in de voorhoede van de AI-revolutie suggereren nu dat we wandelende algoritmen zijn die (zoals in de door de heer Altman bepleite toekomst) efficiënter kunnen zijn in gegevensverwerking. En die ingrijpende misvatting brengt ons bij wat de kardinaal en ik overeenkwamen dat de cruciale leer van Magnifica Humanitas over AI was:

“…We moeten de misvatting vermijden dat we dit soort ‘intelligentie’ gelijkstellen aan die van mensen. Deze systemen bootsen slechts bepaalde functies van menselijke intelligentie na. Daarbij overtreffen ze menselijke intelligentie vaak in snelheid en rekencapaciteit, wat op vele gebieden tastbare voordelen oplevert. Toch blijft deze kracht volledig gebonden aan gegevensverwerking. Zogenaamde kunstmatige intelligenties doen geen ervaringen op, bezitten geen lichaam, voelen geen vreugde of pijn, rijpen niet door relaties en weten niet vanuit zichzelf wat liefde, werk, vriendschap of verantwoordelijkheid betekenen. Evenmin hebben ze een moreel geweten, aangezien ze geen oordeel vellen over goed en kwaad, de uiteindelijke betekenis van situaties niet doorgronden, noch verantwoordelijkheid dragen voor de gevolgen. Ze kunnen taal, gedrag en analytische vaardigheden nabootsen, of zelfs empathie en begrip simuleren, maar ze begrijpen niet wat ze voortbrengen, want het ontbreekt hun aan het affectieve, relationele en spirituele perspectief waardoor mensen in wijsheid groeien [99]..,”

De Amerikaanse bisschoppen hebben een werkgroep opgericht om de gevolgen van AI voor de godsdienstvrijheid, democratische instellingen, de veiligheid van kinderen online en kwetsbare bevolkingsgroepen (waaronder werknemers) aan te pakken. Dit zijn terechte zorgen. Sta mij echter toe te stellen dat de primaire en meest dringende taak van de Kerk in de omgang met AI de evangelisatie is: alles in het werk stellen om degenen die AI in razend tempo ontwikkelen ervan te overtuigen dat wij schepselen zijn van een Schepper, en geen op twee benen lopende algoritmen met gegevensverwerkingscapaciteiten die gemaximaliseerd moeten worden.

Het antwoord van de Kerk op de mogelijkheden en gevaren van AI is het bijbelse verhaal over de mensheid, haar oorsprong, aard en bestemming. Dat is wat de Kerk weet. En dat is wat we moeten verkondigen.