Vicariaat van Sint-Jakobus biedt geestelijk thuis aan Hebreeuws sprekende katholieken

22 mei 2026 – Kardinaal Pierbattista Pizzaballa, Latijns-patriarch van Jeruzalem, leidt de Goddelijke Liturgie op 2 mei 2026. Foto: met dank aan het Latijns-patriarchaat van Jeruzalem |

NCRegister – Michele Chabin |

De meeste van de 1.200 leden van dit 70 jaar oude apostolaat zijn in Israël geboren kinderen van buitenlandse arbeiders.

JERUZALEM — Op 2 mei vierde het Vicariaat van St. James in Jeruzalem zijn 70-jarig jubileum, ter gelegenheid van de allereerste katholieke mis in het Hebreeuws die ooit in de Staat Israël werd gevierd.
Kardinaal Pierbattista Pizzaballa, Latijns-patriarch van Jeruzalem, leidde de Goddelijke Liturgie samen met pater Piotr Zelazko, een Poolse priester die als patriarchale vicaris voor het vicariaat fungeert.
In een regio waar de overgrote meerderheid van de katholieken Arabisch als moedertaal spreekt, biedt het Vicariaat van St. James aan Hebreeuws sprekende katholieken van de Latijnse ritus iets unieks in het Midden-Oosten: een geestelijk thuis geworteld in de Israëlische cultuur dat de joodse wortels van het christendom erkent.
De gemeenschap telt ongeveer 1.200 mensen, verspreid over zeven congregaties in heel Israël. Tot de leden behoren joden die zich tot het katholicisme hebben bekeerd, afstammelingen van in Israël geboren katholieken, gemengde joods-christelijke gezinnen, migranten en zelfs een klein aantal Arabisch-katholieke gezinnen waarvan de kinderen naar Hebreeuwstalige scholen gaan. De meeste jongeren zijn in Israël geboren kinderen van buitenlandse arbeiders, meestal Filippino’s.
“De kinderen zijn cultureel gezien Israëlisch,” vertelde pater Zelazko aan de Register. “Ons vicariaat heeft een prachtige mengeling van verschillende mensen.”

Kardinaal Pizzaballa viert de eucharistieviering tijdens de jubileummis op 2 mei 2026. Foto: met dank aan het Latijnse Patriarchaat van Jeruzalem |

Halverwege de jaren vijftig, enkele jaren na de oprichting van Israël, vroegen katholieken toestemming aan het Vaticaan om in het Hebreeuws te bidden. Destijds werd de katholieke liturgie wereldwijd nog voornamelijk in het Latijn gevierd.
Sommige liturgische praktijken van het vicariaat zijn beïnvloed door de ligging in Israël, waar ongeveer driekwart van de bevolking joods is. De mis wordt in modern Hebreeuws gevierd en de advent begint na het joodse feest Simchat Torah, dat doorgaans eind september of oktober valt en het einde markeert van de jaarlijkse cyclus van openbare Torah-lezingen. De advent kan tussen de zeven en dertien weken duren, afhankelijk van de Hebreeuwse kalender.
Sommige gemeenschappen van het vicariaat gebruiken matze in plaats van de gebruikelijke eucharistische hosties om de joodse wortels van het christendom te benadrukken.
“Maar over het algemeen maken we natuurlijk integraal deel uit van het Latijnse patriarchaat, zij het met een zekere autonomie”, aldus pater Zelazko.
Omdat ze zo verweven zijn met de Israëlische samenleving, dienen sommige leden van het vicariaat in de Israëlische strijdkrachten, een realiteit die hen onderscheidt van veel, maar niet alle, andere katholieke gemeenschappen in Israël. (Een klein maar groeiend aantal Arabisch sprekende katholieken uit Noord-Israël kiest er ook voor om militaire dienst of civiele nationale dienst te verrichten.)
“We hebben jongeren in het leger. We zegenen deze jongeren wanneer ze naar het leger gaan,” vertelde pater Zelazko aan de Register. “We hebben een heel mooi gebed dat luidt: ‘Moge je altijd de waarden bewaren die je in de kerk en in je gezin hebt geleerd,’ en dat zijn christelijke waarden.”
Het vicariaat komt ook op voor christenen van alle denominaties wanneer ze worden opgeroepen of zich vrijwillig aanmelden voor militaire dienst.
“Eigenlijk ben ik officieel de contactpersoon van het Israëlische leger met de christelijke wereld,” legde pater Zelazko uit. In deze hoedanigheid bevordert hij het welzijn van christelijke soldaten en zorgt hij ervoor dat ze elke dag tijd hebben om te bidden en de zondagsmis en feestdagen te vieren — voor zover de gevechtsomstandigheden dat toelaten. Een groep christelijke IDF-soldaten ontmoette onlangs de Israëlische premier Benjamin Netanyahu om hun ervaringen in dienst te delen.
Hebreeuws sprekende katholieken zien zichzelf ook als bruggenbouwers, niet alleen tussen joden en christenen, maar ook tussen Hebreeuws sprekende en Arabisch sprekende katholieken. Daartoe organiseert het vicariaat jeugdfestivals, die Hebreeuws sprekende katholieken en Arabisch sprekende jongeren uit Latijnse parochies in heel Israël samenbrengen.
“We bidden samen om te laten zien dat we één Kerk zijn, en ondanks de verschillen die we misschien hebben … zijn we één familie,” zei pater Zelazko.

Pater Piotr Zelazko, een Poolse priester die als patriarchale vicaris voor het vicariaat fungeert, viert het 70-jarig jubileum van het vicariaat tijdens de mis op 2 mei 2026. Foto: met dank aan het Latijnse Patriarchaat van Jeruzalem |

Helaas hebben Israëlische controleposten het voor de jongeren van het vicariaat onmogelijk gemaakt om leeftijdsgenoten uit de Westelijke Jordaanoever te ontmoeten, zei hij. “Zij kunnen niet naar Israël komen, en wij kunnen niet naar de Westelijke Jordaanoever gaan.”
Hoewel Hebreeuwse katholieken in Israël vrijheden hebben die katholieken op de Westelijke Jordaanoever niet hebben, brengt het feit dat zij een van de kleinste geloofsgemeenschappen in Israël vormen wel enkele uitdagingen met zich mee.
In Israël “zijn christenen een minderheid, en katholieken zijn een minderheid binnen de christelijke minderheid”, zei pater Zelazko, waarbij hij opmerkte dat de meeste van de 185.000 christenen in het Heilige Land orthodoxe christenen zijn. “En als Hebreeuws sprekende katholieken zijn we dan weer een minderheid binnen een minderheid, zelfs onder de Latijnse katholieken.”
Toch benadrukt hij dat er voordelen zijn aan het feit dat we een hechte gemeenschap vormen.
“Ik denk dat we een soort zeer familiaire gemeenschappen opbouwen, waar iedereen elkaar kent. Dat creëert een sfeer van echte broederschap. Onze priesters merken het meteen als iemand afwezig is bij de mis. Je kunt meteen bellen en zeggen: ‘Ik heb je niet gezien bij de zondagsmis, heb je iets nodig? Zal ik warme soep voor je meenemen?’”
Maar omdat het vicariaat zo klein is, heeft het beperkte middelen. Pater Zelazko vertelde aan de Register dat hij uitkijkt naar de dag dat het vicariaat een eigen permanent pastoraal centrum kan opzetten. Zonder zo’n centrum is het een hele klus om plekken te vinden voor jongerenretraites, kinderkampen en andere grote bijeenkomsten.
“We zouden graag een plek hebben voor onze pastorale activiteiten met de kinderen, de jongeren en de gezinnen, zodat het onze plek zou zijn,” zei de priester.
Het vicariaat heeft onlangs “Friends of St. James” gelanceerd, een ondersteuningsnetwerk dat mensen aanmoedigt om meer te weten te komen over de gemeenschap en, indien mogelijk, kleine maandelijkse donaties te doen. Deze donaties helpen de congregaties te ondersteunen en voorzien in studiebeurzen voor hun kinderen.
“Mensen uit het buitenland begrijpen het belang van het feit dat er een katholieke Kerk is die Hebreeuws spreekt en die verbonden is met de Israëlische cultuur en samenleving”, zei pater Zelazko.
Bisschop Rafic Nahra, patriarchale vicaris voor Israël en voormalig hoofd van het St. James Vicariaat, vertelde de Register dat het vicariaat mensen van alle denominaties en geloofsovertuigingen openlijk verwelkomt, zelfs als ze geen interesse hebben om katholiek te worden.
“Het is een ontmoetingsplaats, waar Israëlische joden en anderen als individuen of groepen komen om hun geloof te ontdekken, niet om het te veranderen,” zei hij. “We lezen dezelfde [Hebreeuwse] Bijbel. Het is een goede plek om elkaar te ontmoeten.”

Hebreeuwse katholieken bidden samen tijdens de jubileummis op 2 mei 2026. Foto: met dank aan de Latijnse patriarch van Jeruzalem |

Voor Tomer Itzkovich, een jonge, als jood geboren Israëliër die zich tot het katholicisme heeft bekeerd, is het vicariaat een reddingslijn geworden.
“Hier in Israël is het heel moeilijk om Jezus te vinden,” zei Itzkovich. “In mijn ervaring had ik alleen Arabisch sprekende christenen ontmoet, zoals Melkieten en Maronieten, en ik spreek geen Arabisch. Totdat ik Jezus in mijn leven ontving, wist ik niet dat er een Hebreeuwse katholieke Kerk bestond, maar door de genade van God heb ik die gevonden.”
Lid worden van de congregatie in de noordelijke stad Haifa heeft zijn geloof alleen maar verdiept.
“In het Hebreeuws kunnen bidden, Jezus in het Hebreeuws kunnen horen, is een geschenk uit de hemel,” zei Itzkovich. “Het is voor mij gemakkelijker om mijn geloof in mijn eigen taal uit te drukken.”
Getuigenissen als deze doen pater Zelazko goed.
“Het gaat niet om het aantal mensen in ons vicariaat,” zei hij. “Het gaat om relaties, en het gaat om dit gevoel van gemeenschap.”