Bisschop Varden over immigratie en nationale identiteit: ‘Zoek evenwicht’

4 oktober 2026 – Bisschop Erik Varden van Trondheim, Noorwegen, houdt op 22 februari 2026 een preek voor paus Leo XIV en de Romeinse Curie tijdens de spirituele oefeningen in de vastentijd in het Vaticaan. Foto: Vatican Media |

NCRegister – Edward Pentin Wereld |

De Noorse bisschop waarschuwt voor etnische zuiverheid en vijandigheid jegens vreemdelingen.

Hij benadrukt tegelijkertijd de plicht van migranten om het erfgoed en de wetten van hun nieuwe thuisland te respecteren.
|Bisschop Erik Varden heeft opgeroepen tot een evenwichtige benadering van immigratie, waarbij wordt afgezien van het beschouwen van elke vreemdeling als een vijand – vaak op grond van „etnische zuiverheid“ – en waarbij immigranten er tegelijkertijd aan worden herinnerd dat zij „plechtige plichten hebben jegens hun gastland“.

In een toespraak op 22 september voor de najaarsplenaire vergadering van de Noordse Bisschoppenconferentie merkte de bisschop van Trondheim op dat het hedendaagse populisme voortkomt uit heersende binnenlandse en mondiale onzekerheden en uitdagingen – van oorlogen, „extreme weersomstandigheden“ en een energiecrisis tot vluchtelingen, zorgen over kunstmatige intelligentie en een „sociale structuur die uit elkaar valt“.

Bisschop Varden, die eerder dit jaar de vasten-geestelijke oefeningen van paus Leo XIV voor de Romeinse Curie leidde, merkte op dat het woord „populist“ voor het eerst opdook aan het einde van de negentiende eeuw en voortkwam uit een gevoel onder het „gewone volk“ — de meerderheid van de bevolking die ervoor zorgt dat het land draait — dat hun stemmen „werden genegeerd door een verre elite“ en dat zij zich daardoor „rechteloos en in het ongewisse gelaten“ voelden.

In zo’n wereld van „onzekerheid“ en vervreemding is het „niet slecht“ dat burgers „naar hun natie, hun volk, kijken voor stabiliteit“, zei hij, eraan toevoegend dat „kreten van protest“ „natuurlijk, zelfs gezond“ zijn. Wat een natie verenigt, voegde hij eraan toe, is een „gevoel van gemeenschappelijke afkomst en een gedeeld doel“.

Maar hij waarschuwde tegen een natie die „samenhang zoekt in werkelijke of ingebeelde wortels, door bijvoorbeeld de hersenschim van etnische zuiverheid te verafgoden“, en voegde eraan toe dat dit leidt tot bekrompenheid, arrogantie, voorouderverering en afgoderij.

Hij veroordeelde „de dwaze, goedkope retoriek van de zogenaamde ‘identiteitspolitiek’“ en waarschuwde dat het „bewaren van nationale ‘zuiverheid’“ er uiteindelijk toe leidt dat iedereen wordt verguisd die „buiten een reeks enge voorwaarden valt die worden gesteld om erbij te horen“. Dit soort politiek, zei hij, „gedijt op wrok“ en heeft vaak weinig te bieden op het gebied van „een constructieve visie en een realistische strategie“.

In plaats daarvan, zei hij, „moeten we tegelijkertijd zowel terug als vooruit kijken“ en naties opbouwen „op een gastvrije manier, waarbij we ons erfgoed koesteren, terwijl we tegelijkertijd bereid blijven om de artistieke, wetenschappelijke en culturele rijkdommen te omarmen die nieuwe leden met zich meebrengen“.

Christenen, zo herinnerde hij zijn toehoorders, hebben de plicht om mensen in nood te helpen, „om onze deuren open te stellen voor daklozen, om onze materiële rijkdom te delen met de armen“. Als naties hun christelijk erfgoed willen beschermen, voegde hij eraan toe, moeten ze in de eerste plaats „een hoge standaard van christelijke naastenliefde in ere houden“.

Maar hij onderstreepte ook het belang dat immigranten de gastvrijheid en vrijgevigheid die zij van gastlanden ontvangen, beantwoorden. Onder verwijzing naar de Catechismus van de Katholieke Kerk (2241) zei hij dat zij „plechtige plichten“ hebben jegens hun adoptieland en „verplicht zijn om met dankbaarheid het materiële en geestelijke erfgoed van het land dat hen opneemt te respecteren, zich aan de wetten ervan te houden en mee te dragen aan de maatschappelijke lasten“.

De uitdaging voor christenen, zo vervolgde hij, is daarom een evenwicht te vinden tussen twee taken: „het bevorderen van de nationale eenheid en het nationale karakter, die in gevaar zijn in een tijdperk dat doordrongen is van mondiale media en gebombardeerd wordt door de reclame van de wereldhandel; en tegelijkertijd hartelijk zorg dragen voor de behoeftigen en de vreemdeling.”

Om beleidsmakers te helpen dit ‘delicate evenwicht’ te bereiken, haalde hij de Regel van de heilige Benedictus aan, die voorschrijft dat alle gasten in het klooster moeten worden ontvangen ‘alsof zij Christus zelf waren’, maar dat, indien de gast wenst te blijven en het klooster tot zijn thuis te maken, zijn motieven moeten worden getoetst, en dat vereiste hun ‘vrijgevigheid en vastberadenheid’.

„Op deze manier zorgde de heilige Benedictus ervoor dat zijn abdijen plaatsen waren die gekenmerkt werden door een sterke gemeenschappelijke identiteit, terwijl ze tegelijkertijd gastvrij bleven voor alle bezoekers en bereid waren iedereen in nood te helpen“, aldus bisschop Varden.

Hoewel hij toegeeft dat de Regel niet letterlijk op de natiestaat kan worden toegepast, is de Noorse prelaat van mening dat deze ‘tweeledige visie’ mogelijk kan helpen bij het sturen van het beleid. Maar hij benadrukte dat burgers van gastlanden ook hun eigen verantwoordelijkheden onder ogen moeten zien, alvorens de voorschriften van de heilige Benedictus op anderen toe te passen, en voegde eraan toe dat dit een punt is dat ‘in veel “populistische” manifesten niet wordt vermeld’.

Hij wees op de dalende geboortecijfers in de Noordse landen – een trend die ook geldt voor de meeste westerse landen – en zei dat zonder migranten „onze diensten, industrieën en socialezekerheidsstelsels zouden instorten“. Dit is een feit dat burgers van gastlanden „nederig“ en „dankbaar“ zou moeten maken jegens immigranten, zei hij, en dat tevens de vastberadenheid zou moeten versterken om meer te doen om het gezin te versterken en een cultuur van het leven te bevorderen.

Katholieken, zo concludeerde hij, zijn „bij uitstek toegerust“ om deze spanning goed te dragen, aangezien katholiek zijn betekent dat men twee loyaliteiten tegelijk koestert: een echte verbondenheid met de eigen lokale omgeving, mensen en traditie, en een toewijding aan de universele Kerk, die elke natie, elke tijd en zelfs de dood en de eeuwigheid omvat.

„Het zoeken naar je identiteit betekent altijd dat je je inzet voor een proces van aandachtig worden“, zei bisschop Varden tot slot. „Als we op die manier leven en anderen leren dat ook te doen, kan deze momenteel onrustige tijd zich ontpoppen als een periode van bekering en genade, een geweldige kans voor het goede.“

Hoewel hij in zijn toespraak niet specifiek inging op illegale immigratie of zorgen over de gevolgen van de islamitische cultuur voor gastlanden, worden de opmerkingen van bisschop Varden gezien als een zeldzame interventie door de kerkelijke hiërarchie, die vaak bekritiseerd is omdat zij een open-grenzenbeleid en immigrantenrechten voorrang zou geven boven de plicht van regeringen om grenzen te beheren ter behoud van het algemeen welzijn.

Edward Pentin Edward Pentin is senior medewerker bij de Register en Vaticaan-analist bij EWTN News. Hij begon met verslaggeving over de paus en het Vaticaan bij Radio Vaticaan, waarna hij de Rome-correspondent werd voor het National Catholic Register van EWTN. Hij heeft ook verslag gedaan over de Heilige Stoel en de katholieke Kerk voor een aantal andere publicaties, waaronder Newsweek, Newsmax, Zenit, The Catholic Herald en The Holy Land Review, een franciscaanse publicatie die gespecialiseerd is in de Kerk en het Midden-Oosten. Edward is de auteur van The Next Pope: The Leading Cardinal Candidates (Sophia Institute Press, 2020) en The Rigging of a Vatican Synod? An Investigation into Alleged Manipulation at the Extraordinary Synod on the Family (Ignatius Press, 2015). Volg hem op Twitter via @edwardpentin.