Een neerwaartse spiraal in Speyer

20 augustus 2026 – De kathedraal van Speyer. Foto: Sebastian Mierzwa / Wikimedia Commons |

NCRegister – George Weigel Commentaren |

COMMENTAAR: De oorzaak van de Duitse crisis is afvalligheid: een schaamteloze ontkenning van wat de katholieke kerk als waarheid gelooft en onderwijst. En dat is wat de ondergang van het bisdom Speyer heeft veroorzaakt.

Speyer is een charmante stad aan de westelijke oever van de Rijn. De prachtige middeleeuwse binnenstad wordt gedomineerd door een schitterende 11e-eeuwse kathedraal, die 300 jaar lang de laatste rustplaats was van Duitse keizers en een van Europa’s grootste meesterwerken van de romaanse architectuur is. (Voor liefhebbers van het Britse koningshuis: de toekomstige koning Edward VII maakte in 1861 in de Dom van Speyer kennis met zijn toekomstige vrouw, Alexandra; de koppelaarster voor „Bertie“ was zijn zus, kroonprinses Victoria van Pruisen [„Vicky“].)

Speyer werd ergens in de vierde eeuw tot bisdom verheven; een plaatselijke katholieke bisschop wordt voor het eerst in schriftelijke bronnen genoemd in 346.

Even geduld voor een paar momenten met wat saaie, maar veelzeggende statistieken.

Volgens de huidige uitgave van het Vaticaanse jaarboek, het Annuario Pontificio, zijn er 504.210 katholieken in het bisdom Speyer, wat naar ik aanneem betekent dat 504.210 mensen binnen de grenzen van het bisdom zich als katholiek identificeren wanneer ze het vakje voor de Kirchensteuer, de ‘kerkbelasting’, op hun Duitse belastingaangifte aanvinken.

Er zijn 239 diocesane priesters en 26 priesters die tot religieuze ordes behoren en in het bisdom wonen; daarnaast telt het bisdom 65 permanente diakens, 304 leden van mannelijke religieuze ordes en 312 leden van vrouwelijke religieuze gemeenschappen.

In 2024 vonden er geen priesterwijdingen plaats in het bisdom, en op dat moment telde Speyer vier seminaristen. De gemiddelde opkomst bij de zondagsmis bedraagt 5,1% van de geregistreerde katholieken.

In juni kondigde het bisdom een ingrijpende herstructurering aan, waarbij het aantal van 70 parochies met 87% wordt teruggebracht tot negen. Deze nieuwe „parochies“, die de huidige bisdomdekanaten zullen vervangen, zullen worden geleid door een „synodale raad“ en een „fulltime bestuur“, terwijl de parochiefinanciën worden beheerd door een „administratieve raad“.

De negen nieuwe parochies zullen ‘gemeenschapsteams’ omvatten als ‘plaatsen van pastorale nabijheid en beleefd geloof’. Dit alles werd al afgelopen najaar aangekondigd toen een synodaal proces in het bisdom een voorstel voor structurele hervorming publiceerde met de titel ‘Gij zult een zegen zijn’ – een merkwaardige titel, gezien het feit dat de vicaris-generaal van het bisdom toegaf dat ‘er tijdens dat raadplegingsproces veel onzekerheid en soms zelfs berusting voelbaar was’.

Inderdaad. Maar wat veroorzaakte die onzekerheid? Overweeg het volgende:

Kort voor de aankondiging van deze radicale transformatie – sommigen zouden zeggen: deconstructie – van een historisch bisdom dat een eeuw vóór het pontificaat van paus St. Leo de Grote werd gesticht, sprak bisschop Georg Bätzing van Limburg zijn uitdagende steun uit voor de zegening van paren van hetzelfde geslacht, waarbij hij publiekelijk verklaarde dat dit zou gebeuren „binnen een verantwoord kader. Het komt de mensen ten goede en brengt naar mijn mening de eenheid van de Kerk niet in gevaar.” De voormalige voorzitter van de Duitse bisschoppenconferentie deed dit direct nadat paus Leo, tijdens zijn terugvlucht vanuit Equatoriaal-Guinea, dergelijke praktijken had bekritiseerd en had gezegd dat de Kerk „de formele zegeningen van paren van hetzelfde geslacht niet goedkeurt”. Tegelijkertijd zei de voorzitter van het Centraal Comité van Duitse Katholieken, Irme Stetter-Karp, dat zij hoopte dat „zegeningsceremonies op zoveel mogelijk plaatsen zullen blijven plaatsvinden voor het zegenen van koppels van hetzelfde geslacht en koppels in zogenaamde onregelmatige situaties.“

Er zijn veel uiterst verontrustende aspecten aan de Gadareense stormloop van het Duitse katholicisme de afgrond van kerkelijke vergetelheid in; een van de meest verontrustende, vanwege de oneerlijkheid ervan, is de bewering dat seksueel misbruik door geestelijken de Kerk dwingt haar ethiek van menselijke liefde en haar eeuwenoude toewijding aan het celibaat van geestelijken te heroverwegen. Er is geen enkel empirisch bewijs dat seksuele roofdieren onder de geestelijken op de een of andere manier in monsters zijn veranderd door het Zesde Gebod en de opvatting van de katholieke Kerk dat het naleven van dat gebod bijdraagt aan menselijk geluk en bloei. Wat betreft het idee dat het huwelijk een soort misdaadpreventieprogramma is, alsof gehuwde geestelijken minder geneigd zouden zijn tot seksueel misbruik: dat is zowel een grove belediging van het sacrament van het huwelijk als een bewering die wordt weerlegd door de ernstige problemen met seksueel misbruik in christelijke denominaties waar gehuwde geestelijken actief zijn.

Zoals ik hier al eerder heb opgemerkt, ligt de oorzaak van de Duitse crisis in afvalligheid: een schaamteloze ontkenning van wat de katholieke Kerk als waarheid gelooft en onderwijst. Het bisdom Speyer gaat niet ten onder vanwege „financiële en personeelsredenen”, ondanks beweringen van diocesane functionarissen. Het Duitse katholicisme heeft het ruim dankzij de kerkbelasting, en 265 priesters zouden meer dan genoeg moeten zijn om 70 parochies te bedienen. De doodskreun wordt veroorzaakt door het falen om het Evangelie in zijn geheel – „het geloof dat eens en voor altijd aan de heiligen is overgeleverd“ (Judas 1:3) – met vreugde en mededogen te prediken, te onderwijzen en na te leven.

Dat is de reden voor de 5,1% kerkbezoekers op zondag. En dat is wat de tragedie van de neerwaartse spiraal in Speyer heeft veroorzaakt.

George Weigel George Weigel is vooraanstaand senior fellow en bekleedt de William E. Simon-leerstoel in katholieke studies aan het Ethics and Public Policy Center in Washington.